25 yaşındaki Pavlo Oliynyk, Rus esaretinden kurtulmak için düşman kuvvetlerine katıldığını söylüyor. 2024 yılında Donbas bölgesinde esir düşmeden önce, Ukrayna silahlı kuvvetlerinde kıdemli teğmendi.
Bir savaş esiri (POW) olarak elektrik şokuna, dayağa ve psikolojik işkenceye maruz kaldığını belirtiyor. Bu nedenle, adını 17. yüzyıldan kalma ünlü bir Kazak komutandan alan Maksym Kryvonis taburuna katılması için teklif aldığında bunu kabul etmiş.
Oliynyk, bu fırsatı cephe hatlarına ulaşıp Ukrayna kontrolündeki bölgelere kaçmak için kullanmak istediğini söylüyor. DW, Oliynyk ile avukatı aracılığıyla iletişime geçmeyi başardı.
Ukraynalı savaş esirlerinden ve Ukrayna silahlı kuvvetlerinin eski mensuplarından oluşan Rus muharebe birimlerine ilişkin haberler 2022'nin sonlarında ortaya çıkmaya başladı. Başlangıçta birkaç müfreze kuruldu ve Ağustos 2026'da bunlar sözde "Ukraynalı Gönüllü Özel Kuvvetler Tugayı" altında birleştirildi.
Bireysel birimler arasında Maksym Kryvonis taburu, çatışmalara bizzat katıldığı açıkça görüldüğü için muhtemelen en çok kamusal dikkat çeken birim oldu. Gerçek büyüklüğü bilinmiyor; Rus medyası yaklaşık 200 savaşçı olduğunu iddia ederken, mevcut görüntüler sadece birkaç düzine savaşçıya işaret ediyor.
Ukraynalı kamu yayın kuruluşu Suspilne'nin araştırma ekibi, 30'dan fazla üyeyi tespit etti ve bunların tamamının 2023 ile 2024 yılları arasında Rus kuvvetleri tarafından esir alınan eski Ukraynalı askerler olduğunu doğruladı.
Avrupa Siyaset Analizi Merkezi'nde Rus dış politikası ve savunma uzmanı olan Pavel Luzin, bu birimlerin, Rus vatandaşlarından oluşan Ukrayna silahlı kuvvetlerindeki Rus Gönüllü Kolordusu ve Rusya'nın Özgürlüğü Lejyonu'nun bir "taklidi" ve Moskova'nın bu birliklerin varlığını gölgelemeye yönelik bir çabası olduğuna inanıyor. Ukrayna istihbarat teşkilatları da bu görüşe katılıyor.
Ukrayna'daki savaşın yazarı ve gazisi Yevhen Shybalov, DW'ye yaptığı açıklamada, "Rusların Ukrayna tarafında savaşması ama Ukraynalıların Rusya tarafında savaşmaması onları rahatsız ediyor" diyor. Shybalov, Rus birliklerinin, Ukrayna saflarındaki Rus gönüllü birimlerinin Rus kuvvetlerini kendi saflarında Ukraynalı birimler oluşturmaya iten ana neden olduğu gerçeğini hiçbir zaman saklamaya çalışmadığını ekliyor.
2025 yılında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR), serbest bırakılan Ukraynalı savaş esirlerinin %95'inin Rus esareti sırasında işkence veya kötü muameleye maruz kaldığını bildirdiğini açıkladı.
Uluslararası Adalet ve Hesap Verebilirlik Komisyonu (CIJA) adlı sivil toplum kuruluşunun icra direktörü Bill Wiley, geri dönen savaşçıların fiziksel ve psikolojik durumlarının, işe alımların gönüllüce yapıldığına dair ciddi şüpheler uyandırdığını söylüyor. Kiev merkezli bir insan hakları örgütü olan Sivil Özgürlükler Merkezi'nden Mykhailo Savva ise tabur üyelerinin birçoğu hakkında devam eden ceza yargılamalarına dikkat çekerek, bunun savaşçıların taraf değiştirdiğine işaret ettiğini belirtiyor.
Peki gönüllü ve gönülsüz asker alımı arasındaki çizgi nereye çekilmeli? 28 ay savaş esiri olarak kalan savaş gazisi ve insan hakları aktivisti Maksym Butkevych, Rus esaretindeki koşulların bu çizgiyi ayırt etmeyi zorlaştırdığını söylüyor. Bir yandan sürekli bir baskı atmosferi bulunduğunu, diğer yandan ise bazı mahkumların ideolojik yakınlık nedeniyle taraf değiştirmesinin imkansız olmadığını belirtiyor.
Butkevych, DW'ye 2022 ile 2023 yılları arasında tüm Ukraynalı savaş esirlerine Rus ordusuna katılmaları için "az ya da çok ısrarcı" teklifler aldığını söylüyor. Kendi davasında ise bu teklifin...