Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile yeni ve doğrudan bir çatışmaya girerek, Rus petrol ürünlerinin uluslararası piyasalara tedariki konusunda Vladimir Putin ile varılan anlaşmanın ertesi günü, esasen Ukrayna liderinin değiştirilmesini talep etti. Bu çatışma, Washington ile Kiev'in hem savaşa son verilmesi hem de Moskova'ya baskı aracı olarak ekonomik yaptırımların kullanılması konusundaki farklı yaklaşımlarını gözler önüne seriyor.
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, Rus mevkidaşının düşmanlıkları sonlandırmak için bir anlaşma istediğini savunurken, aynı zamanda Zelenski'yi uzlaşmaya yanaşmamakla suçladı. Trump Cumartesi günü Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Rusya bir anlaşmaya varmak ister, ancak her nedense Zelenski istemiyor" dedi. Trump, iki liderin Cuma günü gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Rus liderin kendisine söylediklerine atıfta bulunarak, "Başkan Putin şiddetle bir çözüme ulaşılmasını arzuluyor" ifadelerini kullandı.
Nitekim saldırılarını tırmandıran Trump, Ukrayna'nın yeni bir liderliğe kavuşması gerektiğini savundu. Zelenski'nin Moskova ile defalarca anlaşmaya varabileceğini ancak bunu yapmadığını öne süren Trump, "Bence Ukrayna'nın yeni bir başkene sahip olmasının zamanı geldi" dedi.
Trump ayrıca, 2022 yılında Rus işgalinin başlamasından bu yana seçim yapılmadığı gerekçesiyle Ukrayna liderini eleştirdi ve bir seçim sürecinin gerçekleşmesi gerektiğini söyledi. Ancak Ukrayna, mevcut koşullar altında ulusal seçimlerin yapılmasına izin vermeyen sıkı yönetim rejimi altında bulunmaktadır.
Bu yeni gerginlik, Trump'ın yakıt fiyatlarındaki baskıları sınırlamak amacıyla ABD'de ve uluslararası piyasalarda daha fazla Rus dizelinin satışa sunulması konusunda Putin ile anlaştığını duyurmasının ardından ortaya çıktı.
Reuters'a göre, açıklanan ilk miktar 300.000 metrik ton dizeli aşarken, önümüzdeki aylarda ek sevkiyatlar da öngörülüyor. Washington eş zamanlı olarak Rus yakıt ithalatına uygulanan yaptırımları geçici olarak gevşetti.
Bu karar; ABD ve İsrail'in İran ile Şubat ayında başlattığı savaşın ardından enerji fiyatlarında yaşanan yükselişin yanı sıra, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde pahalı enerjinin Cumhuriyetçiler için yarattığı siyasi maliyetle de bağlantılı bulunuyor.
Trump, Ukrayna'yı Rus rafinerilerine düzenlediği saldırılarla küresel yakıt piyasasındaki baskıları kötüleştirmekle suçladı. Zelenski'den bu tesisleri vurmamasını istediğini ancak Ukrayna liderinin uyarılarını göz ardı ettiğini öne sürdü.
Zelenski'ye "Rafinerileri vurmamasını söyledim. Başka birçok hedef var" diyerek seslenen Trump, Ukrayna liderini saldırılara son vermesi gerektiği konusunda uyardı.
Zelenski ise anlaşmaya sert tepki göstererek bunu "zayıf bir karar" olarak nitelendirdi ve yaptırımların gevşetilmesinin Rusya'ya yanlış mesaj gönderdiğini savundu.
Ukrayna lideri, ABD'nin kararını, Ukrayna makamlarına göre üçü çocuk en az 20 kişinin hayatını kaybettiği, güneydoğu Ukrayna'daki Zaporijya şehrine düzenlenen yeni Rus saldırısıyla ilişkilendirdi.
Zelenski, "Bugün Rusya, dizel ihracatındaki yaptırımların kaldırılmasına, Zaporijya'daki konutlara beş güdümlü bomba atarak teşekkür etti" açıklamasında bulundu.
Zelenski, Moskova'nın uluslararası baskıdaki her türlü gevşemeyi savaşa devam edebileceğinin ve bombardımanları sürdürebileceğinin bir işareti olarak algıladığını savundu.