25 yaşındaki Pavlo Oliynyk, düşman kuvvetlerine katılmasının sebebinin Rus esaretinden kaçmak olduğunu söylüyor. 2024 yılında Donbas bölgesinde esir düşmeden önce, Ukrayna silahlı kuvvetlerinde kıdemli teğmendi.
Bir savaş esiri (POW) olarak kendisine elektrik verildiğini, dövüldüğünü ve psikolojik işkenceye maruz kaldığını belirtiyor. Bu nedenle, 17. yüzyıldan kalma ünlü bir Kazak komutanının adını taşıyan Maksym Kryvonis taburuna katılma teklifi aldığında bunu kabul etti.
Oliynyk, Ukrayna kontrolündeki bölgeye kaçabilmek için cephe hatlarına ulaşma fırsatını değerlendirmek istediğini söylüyor. DW, Oliynyk ile avukatı aracılığıyla iletişim kurmayı başardı.
Ukraynalı savaş esirlerinden ve Ukrayna silahlı kuvvetlerinin eski hizmet mensuplarından oluşan Rus muharebe birimleriyle ilgili haberler 2022'nin sonlarında ortaya çıkmaya başladı. Başlangıçta birkaç müfreze kuruldu ve Ağustos 2026'da bunlar birleştirilerek sözde "Ukraynalı Gönüllü Özel Kuvvetler Tugayı" oluşturuldu.
Maksym Kryvonis taburu, çatışmalara katıldığı açıkça görüldüğü için münferit birimler arasında muhtemelen en çok kamuoyunun dikkatini çekti. Gerçek büyüklüğü bilinmiyor; Rus medya raporları yaklaşık 200 savaşçı olduğunu iddia ederken, mevcut görüntüler yalnızca birkaç düzine savaşçıya işaret ediyor.
Ukrayna kamu yayın kuruluşu Suspilne'nin araştırma ekibi, 30'dan fazla üyeyi tespit etti ve hepsinin 2023 ile 2024 yılları arasında Rus kuvvetleri tarafından esir alınan eski Ukraynalı askerler olduğunu doğruladı.
Avrupa Politika Analizi Merkezi'nde Rusya dış politikası ve savunma uzmanı olan Pavel Luzin, bu birliklerin, Ukrayna silahlı kuvvetlerinde yer alan Rus vatandaşlarından oluşan Rus Gönüllü Kolordusu ve Rusya'nın Özgürlüğü Lejyonu'nun bir "taklidi" olduğuna ve Moskova'nın bu birliklerin varlığını gölgelemeye yönelik bir girişimi olduğuna inanıyor. Ukrayna istihbarat servisleri de bu görüşe katılıyor.
Yazar ve Ukrayna savaşındaki gazi Yevhen Shybalov, DW'ye yaptığı açıklamada, "Rusların Ukrayna'nın tarafında savaşıp Ukraynalıların Rusya'nın tarafında savaşmaması onları rahatsız ediyor" diyor. Shybalov, Rus birliklerinin, Ukrayna saflarındaki Rus gönüllü birliklerinin Rus kuvvetlerinin kendi saflarında Ukraynalı birlikler kurmak istemesinin ana nedeni olduğu gerçeğini hiçbir zaman gizlemeye çalışmadığını ekliyor.
2025 yılında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR), serbest bırakılan Ukraynalı savaş esirlerinin %95'inin Rus esareti sırasında işkence veya kötü muamele gördüğünü bildirdi.
Uluslararası Adalet ve Hesap Verebilirlik Komisyonu (CIJA) adlı sivil toplum kuruluşunun icra direktörü Bill Wiley, dönen savaşçıların fiziksel ve psikolojik durumunun, işe alımlarının gönüllü olduğu yönünde ciddi şüpheler uyandırdığını söylüyor. Kiev merkezli bir insan hakları örgütü olan Sivil Özgürlükler Merkezi'nden Mykhailo Savva ise tabur üyelerinin birçoğu hakkında devam eden ceza soruşturmalarına dikkat çekerek, bunun savaşçıların taraf değiştirdiğine işaret ettiğini belirtiyor.
Peki gönüllü ve gayri volonter (baskıyla) işe alım arasındaki çizgi nereye çekilmeli? 28 ay savaş esiri olarak kalan savaş gazisi ve insan hakları aktivisti Maksym Butkevych, Rus esaretindeki koşulların bu çizgiyi ayırt etmeyi zorlaştırdığını söylüyor. Bir tarafta sürekli bir baskı atmosferi olduğunu, diğer tarafta ise bazı mahkûmların ideolojik yakınlık nedeniyle taraf değiştirmesinin imkansız olmadığını belirtiyor.
Butkevych, DW'ye 2022 ile 2023 yılları arasında tüm Ukraynalı savaş esirlerinin Rus ordusuna katılmaları için "az çok ısrarlı" teklifler aldığını söylüyor. Kendi vakasında, bu teklifin sev...