BANGKOK, 11 Ekim (Reuters) - Dünyanın dört bir yanından finans yetkilileri, halihazırda durgun olan küresel ekonomik büyüme üzerinde korkutucu riskler oluşturan; Orta Doğu'daki genişleyen savaşın, şimdiye kadarki en büyük enerji arz şokunun ve yükselen faiz oranlarının gölgesi altında bu hafta Tayland'da bir araya geliyor.
ABD-İsrail öncülüğünde İran'a karşı yürütülen ve sekizinci ayına giren savaş ile bunun yarattığı enflasyon ve zorluklar, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası'nın üç yıldan bu yana ilk kez Washington dışında düzenlenen yıllık toplantılarının gündemine hakim olacak ve ikili görüşmelerin odağında yer alacak.
Toplantının en dikkat çeken eksikliği ise ABD Hazine Bakanı Scott Bessent olacak. Bir ABD yetkilisinin açıklamasına göre Bessent, bazı "iç meselelerle" ilgilendiği için toplantıya katılmayarak yerine iki üst düzey yetkiliyi gönderdi.
Bessent'in bu yüksek profilli buluşmayı ve bu yıl ABD'nin liderliğini yaptığı 20'ler Grubu (G20) toplantısını pas geçme kararı; İran savaşı, Ukrayna'nın Rusya'nın işgaline karşı verdiği mücadele ve ABD'nin Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yaptırım uygulama hamlesi nedeniyle artan tansiyon ortasında mevkidaşlarını hayal kırıklığına uğratabilir.
Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, Reuters'a yaptığı açıklamada, İran'ın dünyanın petrolünün yaklaşık %25'ini (metinde %20) kesen Hürmüz Boğazı'nı kapattığı dönemde küresel büyümenin korkulandan daha dirençli çıktığını, ancak baskıların yeniden arttığını söyledi. Fırlayan dizel fiyatları, artan gübre maliyetleri ve uzmanların 450.000 ısı kaynaklı ölüme yol açabileceğini belirttiği yaklaşan "süper" El Niño hava olayı aynı anda vuruyor.
Yedi Ülke Grubu (G7), Kongre'nin kontrolünü Cumhuriyetçi Parti'nin kaybetmesine yol açabilecek kasım seçimlerinden önce daha düşük benzin fiyatları görmek isteyen ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısı altında, acil durum rezervlerinden 100 milyon varil dizel ve ham petrol salıverilmesi konusunda uzlaştı.
Trump cuma günü, küresel piyasalara daha fazla dizel sağlayacak bir anlaşmayı ve Moskova'nın Ukrayna'daki savaş gelirlerinden mahrum bırakılmasını amaçlayan ABD yaptırımlarının geçici olarak askıya alındığını duyurdu. Bu hamle, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'den hızlı bir eleştiri aldı.
28 Şubat'taki savaşın başlangıcından bu yana çoğunlukla karadaki ticari stoklardan 1 milyar varilden fazla petrol piyasaya sürüldü; ancak sektör yöneticileri, küresel pazarın erişimine açık depolardaki petrol miktarının azaldığını, bunun da piyasayı daha kırılgan hale getirdiğini ve fiyatlar üzerindeki baskıyı körüklediğini belirtiyor.
Banga, Banka'nın şu anda küresel büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etmediğini, ancak gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi. "Asıl mesele sadece El Niño'nun kendisi değil, bu faktörlerin birleşimi... Gübre fiyatlarına ne oluyor? Enerji maliyetlerine ne oluyor? Borçlara ne oluyor? Tüm bunları bir araya getirdiğinizde kendi zorluklarını yaratıyor" dedi ve ekledi: "Sanırım bu durum, önümüzdeki aylarda neye hazırlıklı olacağımız konusunda hepimizin çok daha dikkatli olmasını gerektirecek."
IMF Başkanı Kristalina Georgieva da toplantıların ön lansmanı niteliğindeki geleneksel açılış konuşmasında benzer bir uyarıda bulunarak salondakilere "Kış geliyor" mesajını verdi.
IMF, 2026 yılı için %3'lük küresel büyüme tahmininde büyük bir değişiklik sinyali vermezken, geleCEk yıla ilişkin tahminini hafifçe yukarı yönlü revize edebilir. Ancak Rusya'nın işgaline karşı savaşında beşinci yılına giren Ukrayna ve İran saldırıları ile keskin bir şekilde azalan enerji ihracatından olumsuz etkilenen Körfez ülkeleri dahil olmak üzere bazı ülkelerin büyüme tahminlerinde aşağı yönlü revizyonlar görülecektir.
Salı günü yayınlanan IMF araştırması, gıda ve enerji fiyatlarındaki keskin sıçramaların, enflasyonu körükleyen krizlerin giderek daha yaygın bir kaynağı haline geldiğini gösterdi.