Fransa haftalardır sokaklarda protestoların ve yakılan çöp konteynerlerinin kokusunu hissediyordu. Ancak kolektif hayal gücünde, Yürütme organının en kötü kabusunda, öfke başka bir yüze bürünüyordu. Herkes, geçmişin hayaletini 17 Ekim'de yeniden canlandırmaya hazırlanan sarı yeleklilerin dönüşünü bekliyordu. Fakat on yıllık Macronciliğin ardından biriken öfkeyi, hayal kırıklığını ve düş kırıklığını kanalize edenler öğrenciler oldu. Devlet başkanı bu durumun tek sorumlusu değil, ancak aşırı sağı Elysee Sarayı'na her zamankinden daha fazla yaklaştıran seçimlere yedi ay kala Fransa'nın üzerinde üçlü bir kriz —siyasi, ekonomik ve eğitim krizleri— dolaşıyor.
Macronciliğin müziği kesinlikle çalmaz oldu ve ülkenin üzerine bir çöküş ile alacakaranlık hissi —son nefesini acıyla tüketen bir dönem— çöktü. 2025 yılında yayınlanan son *Fractures françaises* (Fransız Kırıkları) araştırmasına göre, Fransızların %90'ı ülkenin düşüşte olduğunu düşünüyor; bu oran, serinin başladığı 2014 yılından bu yana görülen en yüksek seviyeyi işaret ediyor. Dahası, katılımcıların neredeyse üçte biri (%32) bu düşüşün geri alınamaz olduğuna inanıyor; bu durum yalnızca bugüne dair somut bir karamsarlığı değil, aynı zamanda bunu tersine çevirme ihtimali karşısında artan bir boyun eğmişliği de gözler önüne seriyor.
Kritik cumhurbaşkanlığı seçimlerine altı ay kala öğrenci protestoları, “gelecek istiyoruz” gibi en temel sloganlarla bu durgunluğa karşı isyanı temsil ediyor. Paris Siyasal Bilgiler Enstitüsü (Sciences Po) ve Roma'daki Luiss merkezinde Siyaset Sosyolojisi profesörü olan siyaset bilimci Marc Lazar, bunun “Fransa'da sosyal açıdan son derece bozulmuş bir iklimi ortaya koyan çok yönlü bir hareket” olduğuna inanıyor.
Lazar, “Satın alma gücü meselesi Fransızların önceliği. Ancak sağlık, akaryakıt fiyatları ve günlük yaşamı doğrudan etkileyen elektrik fiyatları da patlamaya hazır bir sosyal iklim yarattı. Bu hareket, barut fıçısını ateşleyen kıvılcım olacak mı? 17 Ekim'deki gösteri, diğer sektörlerin de bu iklime katılıp katlarmayacağını ve her şeyin patlayıp patlamayacağını görmek açısından çok önemli olacak” diyor. Profesör sözlerini şöyle sürdürüyor: “Gelecekten, iklimden, savaştan, iş piyasasından, yapay zekadan endişe duyan, emeklilik maaşlarının bile olmayacağı bir toplumda yaşama korkusu taşıyan genç bir hareket. Ancak bu, tüm Fransızların öfkeli olduğu bir dönemde ortaya çıkıyor.”
Protesto, 2008 finansal krizinin ardından doğup büyüyen ve salgın karantinalarında duygusal olarak cezalandırılan, adı Gençlik Z olan kesimdeki kitlesel bir bıtkınlığı kanalize etti. Önce banliyöler ayaklandı. Hijyen eksikliği veya tuvalet kağıdı yokluğu gibi çok temel konulardan hareketle 21 Eylül'de Créteil gibi kentsel çevrelerdeki liselerde başlayan şikayetler, daha sonra büyük şehirlerin merkezine, eğitim düzeyine ve insan kaynağı eksikliğine yayıldı.
Siyaset bilimci ve anket uzmanı Jean-Yves Dormagen, “bağlamın giderek ağırlaştığını ve sertleştiğini” uyarıyor. Dormagen, “Öğrenci krizinin kendine has bir mantığı var. Gençlik çok stresli, gelecekteki belirsizlikler yüzünden kaygılı. Bu durum genellikle iklim değişikliği gibi genel meselelerden kaynaklanıyor. Ancak aynı zamanda öğrencilerin üniversite rotasyonunu şeffaf olmayan kriterlerle seçen Parcoursup yazılımı gibi somut konulardan da besleniyor” şeklinde açıklıyor. Siyaset bilimciye göre ayrıca “siyasi bir boyut” da mevcut: “Gençlik çoğunlukla...”