İlk bakışta kuzey Çin'in İç Moğolistan bölgesindeki Ulanqab ile güney Pakistan'daki Bahawalpur dünyalar kadar ayrı görünebilir. Yine de iki bölge kurak hava, geniş açık alanlar ve kumlu arazi gibi çarpıcı bir peyzajı paylaşmaktadır. Ancak kalkınma hikayeleri giderek farklı yönlere evrilmektedir: Bahawalpur teknoloji, yüksek eğitim ve inovasyonda yeni fırsatlar ararken, Ulanqab coğrafi, iklimsel ve enerji avantajlarını kullanarak, bilgi işlem gücü ve yapay zeka alanında büyüyen bir üsse dönüşmüştür.
Ulanqab'ın bilgi işlem tesislerine yapılan bir ziyaret, geleneksel olarak enerji ve doğal kaynaklarla özdeşleşmiş bir bölgenin, Çin'in hızla genişleyen dijital altyapısının nasıl bir parçası haline geldiğini göstermektedir. Şehir, arazi, enerji ve iklim koşullarının büyük ölçekli veri merkezlerini destekleyebileceği batı bölgelerine bilgi işlem kaynaklarını yönlendiren Çin'in ulusal "Doğu Verileri, Batı Bilgi İşlemi" stratejisine entegre edilmiştir.
Pakistan için bu dönüşüm önemli bir soruyu gündeme getirmektedir: Benzer kurak arazi ortamlarına sahip bölgeler, enerji, eğitim, teknoloji ve dijital altyapıyı birbirine bağlayarak yeni ekonomik fırsatlar geliştirebilir mi?
Chahar Yüksek Teknoloji Bölgesi Ekonomi Bürosu ile bağlantılı olan Zhang Xiaoliang'a göre Ulanqab, veri merkezi geliştirme için uygun hale getiren çeşitli avantajlara sahiptir.
İç Moğolistan'ın kendi elektrik şebekesine sahip olduğunu belirten Zhang, elektrik mevcudiyeti ve nispeten uygun elektrik maliyetlerinin, istikrarlı ve büyük ölçekli enerji arzı gerektiren veri merkezleri için önemli avantajlar olduğunu kaydetti. Ayrıca Ulanqab'ın Pekin'e yakınlığını, nispeten serin iklimini ve jeolojik koşullarını bilgi işlem altyapısının gelişimini destekleyen faktörler olarak öne çıkardı.
Şehrin stratejisi, bilgi işlem gücünü yeşil enerji ile giderek daha fazla birbirine bağlamaktadır. Chahar Yüksek Teknoloji Kalkınma Bölgesi'nde yer alan Centrin Data'nın Ulanqab bilgi işlem gücü kümesi, İç Moğolistan ulusal bilgi işlem merkezinin bir parçasını oluşturmaktadır. Şirket, birkaç büyük veri merkezi planlamış olup rüzgar, güneş ve enerji depolamayı birleştiren bir kaynak-şebeke-yük-depolama projesi geliştirmektedir.
Daha geniş İç Moğolistan modeli de giderek yeşil bilgi işlemle ilişkilendirilmektedir. Bölgesel veri merkezleri tarafından kullanılan elektriğin yüzde 85'inden fazlasının temiz enerjiden geldiği bildirilmekte olup, bu durum yenilenebilir enerjinin yoğun enerji gerektiren yapay zeka altyapısıyla nasıl entegre edilebileceğini göstermektedir.
Ancak Pakistan için alınacak ders, aynı veri merkezlerini inşa etmekle ilgili olmayabilir. Bahawalpur İslamia Üniversitesi (IUB) Rektörü Profesör Dr. Muhammed Kamran, daha önemli sorunun bilgi işlem altyapısının üniversiteler, araştırma, sanayi, enerji ve insan sermayesiyle birbirine bağlanıp bağlanamayacağı olduğunu savunmaktadır. Kamran, "Bilgi işlem kapasitesi güvenilir enerjiye, araştırma kurumlarına, üniversitelere, sanayiye ve onu fiilen nasıl kullanacağını bilen insanlara bağlanmak zorundadır" dedi.
Bahawalpur için bu perspektif özellikle önem taşımaktadır. IUB, yapay zeka ve kuantum bilişim dahil olmak üzere gelişen teknolojilere odaklanmasını genişletmektedir. Üniversite, disiplinler arası yapay zeka odaklı öğrenimi hayata geçirmiş ve bir Yapay Zeka Araştırma ve Geliştirme Laboratuvarı kurmuştur. Ayrıca 2026 yılında ileri düzey bir Kuantum Bilişim programı başlatmıştır.
Kamran, Çin ile iş birliğinin değerinin ekipman veya bireysel projelerin ötesine uzanması gerektiğini belirtti. Devam