Navanethem 'Navi' Pillay'a 2026 Nobel Barış Ödülü'nü veren Norveç Nobel Komitesi, uzun kariyeri onu Ödül'ün 125 yıllık tarihinin en hak eden alıcılarından biri kılan bir hukukçuyu onurlandırdı.
Bayan Pillay, 1941 yılında Durban'ın yoksul bir mahallesinde Tamil kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Büyük anne ve babası, 1890'larda Natal eyaletinin şeker kamışı tarlalarında çalıştırılmak üzere Hindistan'dan sözleşmeli işçi olarak getirilmişti. Babası bir otobüs şoförüydü. Natal Üniversitesi'nde hukuk eğitimi aldıktan sonra, 1967'de eyalette avukatlık bürosu açan ilk kadın oldu. Apartheid (ırk ayrımcılığı) karşıtlarını savundu ve siyasi mahkumlar için mücadele etti.
1973'te, aralarında Nelson Mandela'nın da bulunduğu Robben Island mahkumlarına yasal temsil hakkı kazandırdı. Daha sonra Harvard'da hukuk alanında doktorasını tamamladı ve Güney Afrika'nın apartheid sonrası Anayasası'ndaki eşitlik maddesi için kampanya yürüttü.
1995 yılında Başkan Mandela tarafından Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde görev yapmak üzere aday gösterildi. Mahkemede dördü başkanlık olmak üzere sekiz yıl geçirdi. Mahkeme iki dönüm noktası niteliğinde karar verdi. Birincisi, tecavüz ve cinsel şiddetin soykırım teşkil edebileceğiydi ('Akayesu davası'). İkincisi ise, radyo ve yazılı basın yoluyla Tutsilere karşı nefret propagandası yayanların soykırıma teşvikten suçlu olduğuydu ('Medya davası'). Bu görevinin ardından Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargıçlık (2003-08), BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (2008-14) ve son olarak 2021-2025 yılları arasında BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Soruşturma Komisyonu başkanlığı görevlerini yürüttü. Kendisi ayrıca Gambiya tarafından atanan *ad hoc* (geçici) yargıç olarak UCM'de Myanmar'a karşı açılan soykırım davasında görev yapmaktadır.
Komitenin kararı, bir yıl önce yaptıklarından bağımsız olarak düşünülemez. Bayan Pillay'ın çalışmalarını öven açıklamasında Komite, “barışın adalet gerektirdiğini” ve uluslararası hukukun “artık barış ve güvenliğin sadece bir tamamlayıcısı olmadığını,mutlak bir zorunluluk olduğunu” belirtti. “Hukuki çerçevenin pahasına güç politikalarına doğru bir kayışa” ve “gücün hakkın önüne geçtiği” ve kurumları “saldırıya uğrarken” “yaptırıma maruz kalan” yargıçların olduğu bir dünyaya karşı uyardı. Uluslararası hukuk kapsamındaki davaların “failin kim olduğuna ve kurbanın kim olduğuna bağlı olarak farklı sonuçlar ürettiğini” söyledi.
Satır aralarında, Komitenin kastedildiği kişi açıkça görülmektedir. Donald Trump yönetimindeki ABD, 2025'ten bu yana UCM yetkililerine yaptırım uygulamaktadır ve bildirildiğine göre bu yaptırımları Nobel Barış Ödülü'nün Bayan Pillay'a verildiği gün genişletmiştir. Ocak 2026'da ABD güçleri Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu kaçırmış ve ülkenin petrol kaynakları ile gelirlerinin kontrolünü ele geçirmiştir. 28 Şubat'ta ABD ve İsrail İran'a saldırarak ülkenin Lideri Ayetullah Ali Hamaney'i öldürmüştür. ABD güçleri güney İran'daki Minab'da bir ilkokulu vurarak 160'tan fazla okul kız çocuğunun ölümüne yol açmıştır. Ardından gelen savaş küresel bir akaryakıt krizine yol açmış ve hâlâ sona ermemiştir.
Geçen yıl Komite, ABD ve İsrail'in sadık bir müttefiki olan ve ülkesindeki ABD askeri baskısını ve eylemlerini destekleyen Venezuela Muhalefet lideri Maria Corina Machado'yu onurlandırmıştı. Ocak ayında Bayan Machado, saçma bir şekilde madalyasını...