Kimse bunu öngöremedi. Ya da daha kötüsü: Herkes öngördüğünü sandı, ancak başka bir şey hayal etti. Yıllar boyunca şık distopyalar ve kahramanca isyanlarla beslendik. Metropolis'i, Blade Runner'ı, Orwell'i, Huxley'i, makine altında ezilen insanı, özgürleşmiş robotları, sert yüzlü ve ütülü üniformalı totaliter sistemleri düşündük. Her zaman net bir düşman, görünür bir baskı, kaosa düzen veren bir anlatı vardı. Ve her zaman kahraman makineye karşı kazanırdı. Ancak öngöremediğimiz şey çok daha rahatsız ediciydi: Yeni toplumsal bölünmenin dışarıdan dayatılmayacağı, liyakat olarak içselleştirileceği, yenilik olarak sunulacağı ve yönetimin hijyenik diliyle paketleneceği gerçeğiydi. Yıl 2040. Kuruluşların artık çalışanları yok: algoritmik entegrasyon seviyeleri var. Ve birçoğunun üzüntüsüne rağmen artık deneyimden, kıdemden veya potansiyelden değil, akıllı sistemlerle bilişsel uyumdan bahsediliyor. Yapay zeka ile çalışmak ile onun içinde yaşamak aynı şey değil. Onu yönetenler —enteegre olanlar— ve onun tarafından yönetilenler —ifraz edilenler/yürütülenler— var. Birinciler mutlaka daha zeki, daha kültürlü veya daha yetenekli değiller. Ancak makinenin dilini konuşmayı öğrendiler. Talep formüle etmeyi, yanıtları düzeltmeyi, süreçleri zincirlemeyi, sapmaları denetlemeyi biliyorlar. Şart değil ama programlıyorlar veya teknik mimariyi anlıyorlar, ancak daha önemli bir şeyde ustalaşıyorlar: dünyayı organize eden sistemlerle konuşma sanatı. Onlar iktidarın yeni aracısılar. Eskiden yöneticiler vardı. Şimdi karar küratörleri var (küratör kelimesi ne kadar güzel geliyor...). Tam olarak karar vermeyen ama algoritmanın daha iyi karar vermesini nasıl isteyeceğini bilen insanlar.\n\nDiğer tarafta ise uygulayanlar var. Yetenekleri olmadığı için değil, sistem onları oraya yerleştirdiği için. Görevleri kalıntıdır, parçalanmıştır, verimliliği, dikkati, ritmi, tonu, hassasiyeti ve duygusal eğilimi hesaplayan platformlar tarafından gerçek zamanlı olarak izlenir. Masalar arasında dolaşan etten kemikten denetçiler yok, artık gerek de yok. Kontrol, insani bir uygulama olmaktan çıkıp bir atmosfere dönüşmüştür. Yeni örgütsel iklim budur: kimse size bağırmaz, bir toplantıda sizi aşağılayan patronlar yoktur. Sistem basitçe, beklenen standardınızın %8,3 altında performans gösterdiğinizi algılar ve bunu size bir uyarı, sıralama düşüşü, teşvik kaybı veya “zorunlu yeniden eğitim” şeklinde geri verir.\n\nMavi yakalılar ile beyaz yakalılar arasındaki eski ayrım eskidi, neredeyse sevimli hale geldi; hala işin temiz eller ve kirli eller olarak bölündüğüne inandığımız bir döneme özgü kaldı. Şimdi yapay zeka ile bir arada yaşayanlar ve onun talimatlarına itaat edenler var. Yeni ayrıcalıklıların ne tulumu ne de takımı var: arayüz kullanıyorlar. Yeni dışlanmışlar da sistemin dışında değiller; sorun tam da bu zaten. İçerimdeler ama yer altında, tıpkı Metropolis filminde olduğu gibi, sadece duman, pistonlar ve endüstriyel yabancılaşmanın dışavurumcu güzelliği olmadan. Çağdaş cehennem sinematografik olmaktan oldukça uzaktır: temiz bir ekrana, gerçek zamanlı metriklere ve gülümseyen (ama korkutucu bir gülümseme olan) bir gösterge panosuna benziyor.\n\nİşin en tuhaf yanı, Fransız Devrimi gibi bir devrimin yaşanmamış olması, büyük bir tarihsel kırılmanın ya da kılavuzlarda silinmez bir tarihin de bulunmamasıdır. Her şey, en derin dönüşümlerin gerçekleştiği şekilde gerçekleşti: aşamalı olarak, su.
Küresel Brifing Yükleniyor...
Dünya basınından Türkiye ve küresel merkez bankaları hakkındaki en kritik 24 saatlik gelişmeler özetleniyor.