Yunanistan Danıştayı'nın (StE) aldığı iki karar, dere yataklarına yakın gayrimenkul sahiplerine karşı kamu idaresinin sorumluluğu konusunda yeni bir dönüm noktası oluşturuyor. Söz konusu yargı kararları tüm ülke genelinde büyük bir önem taşımakta olup, Eylül 2023'teki yıkıcı Daniel ve Elias sel felaketlerinin ardından altyapı güvenliği, dere yataklarının sınırlandırılması ve şehir planlaması konularının ciddiyetle ortaya çıktığı Magnesia bölgesi için de özel bir ilgi barındırmaktadır.
Danıştay 1. Dairesi'nin 1177/2026 ve 1281/2026 sayılı kararlarıyla; dere kenarındaki mülkler için düzenlenen yasadışı yapı ruhsatları ve imar işlemlerinden kaynaklanan zararlar nedeniyle Devletin, Belediyelerin veya Bölgelerin sorumluluk altına girebileceğine hükmedildi. Bu konudaki en kritik şart ise dere yataklarının kesin olarak sınırlandırılmış olmasıdır. Mahkemeye göre, imar planı sınırları içerisinde yer alan dere kenarındaki bölgelerde yapı ruhsatı verilmesi ve mülklerin yasallaştırılması, derenin yasal olarak kesin bir şekilde sınırlandırılmış olmasını ön koşul olarak gerektirmektedir. Buradan inceleyebilirsiniz: StE A´ 1177, 1281/2026
1989 Yapı Yönetmeliği'nin belirli hükümlerine dayanarak geçmişte yapılan geçici sınırlandırmaların, gerekli yasal yetkilendirmeden yoksun olduğuna karar verildi. Danıştay, ilgili imar hükümlerinin yalnızca çevreyi ve kamu yararını değil, aynı zamanda mülk sahiplerinin bireysel haklarını da koruduğunu kabul etti. Söz konusu iki karar, Pire İdare Mahkemesi'nin bu yöndeki daha önceki kararlarını bozarak tazminat taleplerinin yeniden incelenmesinin önünü açtı.
Bu karar, dere kenarında bulunan veya selden zarar gören her gayrimenkulün otomatik olarak tazminat hakkı kazanacağı anlamına gelmemektedir. İdarenin sorumluluğunun temellendirilebilmesi için ilgili imar işlemlerinin hukuka uygunluğunun, somut bir zararın varlığının ve hukuka aykırı eylem veya ihmal ile zarar arasındaki illiyet bağının incelenmesi gerekmektedir. Sorumluluk, Medeni Kanun Giriş Kanunu'nun 105 ve 106 numaralı maddelerine dayanarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla kararlar ne genel geçer bir tazminat dağıtımı öngörmekte ne de münhasıran doğal afetleri kapsamaktadır. Bununla birlikte, yasadışı idari işlemlerin belirli koşullar altında yetkili kamu kurumu için maddi bir yükümlülük doğurabileceğini kabul etmektedirler.
Magnesia, Eylül 2023'te konutlarda, işletmelerde, yollarda ve kamu altyapısında geniş çaplı zararlara yol açan yıkıcı sel felaketlerinin sonuçlarıyla mücadele etmeye devam etmektedir. Volos ve civarındaki bölgelerde yürütülen taşkın koruma çalışmaları, özellikle Kraupsidonas, Xirias, Anavros ve yerleşim alanlarından geçen daha küçük dere yatakları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Su akışının doğal yönüne yapılan insan müdahalelerinin araştırma konusu olduğu Pelion eteklerindeki Agria, Lechonia ve diğer yerleşim yerleri de özel bir önem kazanmaktadır.
Danıştay'ın bu iki kararı, Daniel ve Elias sel felaketlerinin konutlarda, işletmelerde ve vatandaşların mülklerinde geniş çaplı hasara neden olduğu Magnesia bölgesinin tamamı için ayrı bir önem taşımaktadır. Bu yıkımlar, gerekli yasal sınırlandırmalar yapılmadan dere kenarlarına inşa edilmiş mülklerin bulunup bulunmadığı ve belirli imar işlemlerinin idarenin sorumluluğunu doğurup doğurmayacağı yönündeki kritik soruyu yeniden gündeme getirmektedir. Bu sorunun yanıtı her bir vakanın ayrı ayrı incelenmesini gerektirmekte olup, Danıştay'ın yeni kararlarının otomatik olarak bir tazminat hakkı doğurduğu anlamına gelmemektedir.