CİDDE: Suudi Arabistan’ın 114 milyon tonluk Cebel Seyid keşfi yeni ve stratejik bir endüstrinin temelini atabilir, ancak uzmanlar asıl büyük sınavın jeolojik potansiyeli ticari olarak rekabetçi bir işleme ve imalat sektörüne dönüştürmek olduğunu söylüyor.
Enerji Bakanı Prens Abdulaziz bin Selman’a göre, Medine Bölgesi'nde yer alan bu kaynak, özellikle yüksek konsantrasyonlarda ağır nadir toprak elementlerinin yanı sıra umut vadeden uranyum konsantrasyonları da içeriyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS), Suudi Arabistan Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı ile Maaden’in tahminlerine dayandırdığı analizine göre Cebel Seyid; disprosiyum ve terbiyum dahil 552.000 ton ağır nadir toprak elementi ve neodimiyum ile praseodimiyum dahil 355.000 ton hafif nadir toprak elementiyle küresel olarak dördüncü sırada yer alabilir.
Bu keşif, Suudi Arabistan'ın işleme ve imalat yeteneklerini yurt içinde geliştirerek maden kaynaklarından daha fazla katma değer elde etmeye çalıştığı bir döneme denk geliyor.
Fırsat Cebel Seyid ile sınırlı kalmıyor; Suudi Basın Ajansı kasım ayında Krallık'ın nadir toprak elementi keşiflerinin değerinin 2018'e kıyasla yüzde 90 artarak 100 milyar dolara ulaştığını bildirirken, Suudi Jeolojik Araştırma Kurumu çalışmaları tahmini 644 milyon ton kaynağa sahip ileri aşamada iki arama sahası tespit etti.
Büyük bir kaynağın tespit edilmesi yalnızca ilk adımdır ve Krallık; nadir toprak elementlerini yüksek değerli ürünlerde kullanılan malzemelere dönüştürmek için gereken uzman işleme teknolojisini, altyapıyı ve endüstriyel uzmanlığı geliştirmek için çalışıyor.
Maaden ve MP Materials
Bu yöndeki adımlardan biri de Maaden ile Amerikan nadir toprak elementi malzemeleri şirketi MP Materials arasındaki ortaklıktır. Kasım ayında iki şirket, ABD Savaş Bakanlığı'nın desteğiyle Krallık'ta bir nadir toprak elementi arıtma ve ayırma tesisi inşa etmek ve işletmek üzere bağlayıcı bir niyet mektubu imzaladı.
Bu anlaşma, Suudi Arabistan'da madencilik, ayırma, arıtma ve mıknatıs üretimini kapsayan entegre, uçtan uca bir nadir toprak elementi tedarik zincirini araştırmak üzere Mayıs 2025'te imzalanan mutabakat zımniyetinin ardından geldi.
MP Materials'ın teknik uzmanlığıyla Maaden tarafından işletilecek olan tesis; Suudi Arabistan'dan ve diğer küresel kaynaklardan elde edilen hammaddeleri işlemek, arıtmak ve nadir toprak elementlerini ayırmak üzere tasarlanıyor.
Anlaşma kapsamında Maaden ortak girişimde en az yüzde 51 hisseye sahip olurken, MP Materials ve ABD Savaş Bakanlığı ortak bir girişim yoluyla toplamda yüzde 49'luk bir hisseyi hedefliyor.
Appia Rare Earths and Uranium Corp. başkanı ve Vestigium Global Danışmanlık Grubu'nun kurucusu ve CEO'su Kurt Radtke için bu ortaklık önem arz ediyor çünkü "teknoloji transferini hızlandırırken Suudi Arabistan'ın kapasitesini geliştirebiliyor."
Keşiften ticari üretime
Kaynak ilk olarak Enerji Bakanlığı tarafından eylül ayındaki keşif duyurusunda atıfta bulunulan tahmini 110 milyon ton olarak rapor edilmişti. Yapılan müteakip resmi açıklamalar tahmini 114 milyon ton olarak revize etti.
Ancak uzmanlar, Cebel Seyid'in potansiyelini yalnızca tonaj üzerinden değerlendirmemeleri konusunda uyarıyor.
Bildirilen 110 milyon ton hakkında sorulan bir soruyu yanıtlayan ve Maaden'de yaklaşık beş yıl, son olarak da saha operasyonları ve lojistikten sorumlu başkan yardımcısı olarak görev yapan Radtke, Arab News'e şunları söyledi: "Cebel Seyid'de bildirilen 110 milyon ton kesinlikle dikkatinizi çekiyor, ancak Suudi Arabistan'da uzun yıllar büyük ölçekli arama ve sondaj operasyonları yürüttükten sonra, manşet rakama çok fazla odaklanma konusunda dikkatli olurdum."
Tonaj, diye ekledi