5 Ekim'de acil bir toplantı gerçekleştiren Mekke Ortak Savunma Anlaşması üye devletleri, ortak savunma maddesini yürürlüğe koydu. Artık İslamabad ve Ankara, Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini korumak amacıyla hızlı bir güç konuşlandırmasına aktif olarak ilerleyebilir.
Orta Doğu, en karmaşık ve çatışmaya en yatkın bölgelerden biridir. Toplu savunma maddesinin MJDA’nın imzalanmasından sonraki iki aydan kısa bir süre içinde operasyonelleştirilmesi kararı, İslamabad’ın bu güvenlik taahhütleri kapsamında gelecekte Orta Doğu’daki çeşitli çatışma katmanlarına dahil olmaya devam edebileceğini göstermektedir.
Bu durum, dönemin PML-N hükümetinin 2015 yılında kaçındığı klasik bir Pakistan-Yemen anıdır. Suudi Arabistan, 2015 yılında Yemen’deki Husilere karşı koalisyona katılması için Pakistan’dan resmi olarak talepte bulunmuştu. Ancak Pakistan tarafsız kalmayı tercih etmişti. Pakistan’ın en zor dış politika kararlarından birini almasından on yıldan uzun bir süre sonra, Yemen anı yeniden karşımıza çıktı. Ancak bu kez Pakistan, 2026 yılındaki MJDA ve geçen yıl imzalanan Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması kapsamında Suudi Arabistan’a güvenlik taahhütlerinde bulunmuştur.
Yemen, dış aktörlerin bölgesel ve iç çatışma dinamiklerini nasıl karmaşıklaştırabileceğini gösteren, sivil huzursuzluk ve çatışmanın en karmaşık vakalarından biridir. Suudi Arabistan liderliğindeki bir koalisyonun 2015'ten 2022'ye kadar süren yedi yıllık müdahalesinin ardından BM bir ateşkes müzakere etmişti. Ancak nihai bir barış anlaşması henüz sağlanamamıştır. Sonuç olarak, resmi bir Suudi-Husi mutabakatı sonuçlandırılana kadar Pakistan, Ankara ile birlikte Suudi savunma güçlerini kendi topraklarında desteklemek üzere aylar hatta yıllar sürebilecek uzun süreli askeri konuşlandırmalarla karşı karşıya kalabilir.
Bu operasyonel zorluklara rağmen Pakistan, Suudi Arabistan’a yönelik güvenlik taahhütlerini yerine getirmelidir. Küresel jeopolitika alanında bir ulusun güvenlik taahhütleri, onun dış güç projeksiyonunun ve diplomatik nüfuzunun temel taşıdır. İkili anlaşmalarını bağlayıcı, NATO benzeri MJDA toplu güvenlik çerçevesine resmi olarak taşıyan İslamabad, pakt tetiklendiğinde tereddüt etme lüksüne sahip değildir.
Bu nedenle Pakistan, stratejik güvenilirliğini korumak için güvenlik yükümlülüklerini tüm kalbiyle yerine getirmelidir. Dahası, bu ilişkinin ekonomik boyutu Pakistan’ın hayatta kalmasının temelini oluşturmaktadır. Suudi Arabistan, tarihte İslamabad’ın en karanlık ödemeler dengesi ve likidite krizlerinde onun başat ekonomik çapası olmuştur.
Tehlikeli bir jeopolitik ipte yürüyüşten sağ çıkmak için Pakistan derhal sofistike, aktif ve iki cepheli bir diplomasi stratejisi uygulamalıdır.
İslamabad, Suudi Arabistan’a yönelik toplu savunma taahhüdünü yerine getirmek zorunda olmakla birlikte, batıdaki komşusu İran ile felaketle sonuçlanacak bir kopuşu göze alamaz. Pakistan, sınır ötesi militanlık ve kırılgan güvenlik dinamiklerinin zaten sarstığı, İran ile 900 kilometrelik tehlikeli bir sınır paylaşmaktadır. İran’ın 'Direnç Ekseni' ile doğrudan askeri çatışma veya Tahran’ın düşmanca olarak algılayacağı operasyonel bir yanlış adım, Belucistan sınırı boyunca asimetrik bir misillemeyi tetikler, Pakistan’ın iç güvenliğini istikrarsızlaştırır ve hayati bölgesel ticaret beklentilerini mahveder. Bu tehlikeli jeopolitik ipte yürüyüşten sağ çıkmak için Pakistan derhal sofistike, aktif ve iki cepheli bir diplomasi stratejisi uygulamalıdır.
Bu stratejinin ilk ayağı, Riyad ile Tahran arasında kapsamlı, uzun vadeli bir barış anlaşması müzakere etmek için İran ile aktif diplomatik angajmanı gerektirmektedir. İslamabad, her iki başkent arasında bir barış anlaşması imzalayarak veya en azından müzakere ederek...