HER Dünya Ruh Sağlığı Günü bir tema, bir hashtag ve bir dizi panel eşliğinde gelir. Bu yılın, yaşanmış deneyime sahip kişilerin seslerini merkeze alma çağrısı, tek bir günden fazlasını hak ediyor. Bu çağrı; ruh sağlığı gündemimizi kimlerin seslerinin şekillendirdiğinin ve kimlerin seslerinin bu süreçte eksik olduğunun dürüst bir muhasebesini gerektirir.
Klinik uygulamada insan dilemmalarının, sıkıntılarını nadiren teşhis diliyle ifade ettiği öğrenilir. Son olaylar, köklü dogmaları şekillendiriyor ve bazen de güçlendiriyor. Üniversite kampüsündeki cinsel saldırı iddialarının, genç bir kadının ebeveynlerine öğrenim yerlerinin kızlar için güvenli olmadığı ve hayallerini yeniden gözden geçirmesi gerektiği görüşünü pekiştirdiğini yakınıyor.
Ergen bir erkek çocuk, dokuz yaşından beri ağlamadığını söylüyor; çünkü ağlamanın kendisine nelere mal olacağını erkenden öğrenmiş. 40'lı yaşlarındaki bir adam, ailesine uyuyamadığını söyleyemediğini belirtiyor, çünkü 'depresyon' kelimesi zayıflık, hatta daha kötüsü delilik olarak algılanacaktır. Hiçbiri tek başına bir bozukluğu tasvir etmiyor. Her biri bir dünyayı ve zihnin ona uyum sağlama çabasını anlatıyor.
Ruh sağlığı yalnızca bireylerin içinde yer almaz. Evler, sınıflar, iş yerleri, sokaklar ve bir toplumun kimin güvende olabileceği, kimin savunmasız kalabileceği ve kimin konuşabileceği konusunda sürdürdüğü anlatılar tarafından şekillendirilir. Pakistan, küresel toplumsal cinsiyet eşitliği endekslerinde alt sıralara yakın yer alıyor; milyonlarca kız çocuğu okul dışı kalıyor. Kadınlar eğitim almaktan korktuğunda veya beklentileri sessizce rafa kaldırıldığında, bunun sonuçları ekonomik boyutun çok ötesine uzanıyor.
Bu durum umutsuzluk, kronik anksiyete ve olasılıkların daralması olarak ortaya çıkıyor. Duyguyu zayıflıkla, egemenliği ise değerle eşitleyecek şekilde yetiştirilen erkek çocuklar ise farklı bir yük taşıyor: sessizlik, içe veya dışa yönelen saldırganlık ve sıkıntıyı ifade edecek çok az kelime hazinesi. Ataerkillik, her cinsiyetin psikolojik yaşamını şekillendiriyor.
Damgalanma bu durumu daha da kötüleştiriyor. Akıl hastalığı hâlâ yaygın olarak ahlaki bir zayıflık, ruhsal bir musibet ve aile utancı kaynağı olarak görülüyor. Depresyon, anksiyete, psikoz veya travmanın gerçekte neyi içerdiğine ve bunların tedavi edilebilir olduğuna dair toplumsal farkındalık sınırlıdır. İnsanlar yardım aramadan önce yıllarca bekliyor, genellikle ilk olarak inanç şifacılarına, resmi olmayan uygulayıcılara veya hiç kimseye başvuruyorlar. birçoğumuz bazı şeylerin ne kadar yavaş değiştiğine dair bir ağırlık duygusu taşıyoruz. Bu duyguyu bastırmak yerine adını koymak gerekiyor. Umutsuzluk toplu olarak aşılabilir.
Bu Dünya Ruh Sağlığı Günü'nde ve sonrasında, yaşanmış deneyime sahip kişilere kulak verilmelidir.
Bu arka plana karşı, 1 Ekim'de ulusal ruh sağlığı politikasının başlatılması gerekli bir adımdı. Bir politika, ruh sağlığını kamusal gündeme taşır, savunuculara bir referans noktası sağlar ve sisteme bir yön sunar. Arkasındaki siyasi irade kabul edilmelidir. Ancak bir lansman yalnızca bir an iken, uygulama on yıllık bir iştir. Pakistan'ın nüfusu 250 milyonu aşmaktadır.
Çoğu tahmine göre, ülkede yaklaşık 500 psikiyatrist ve buna yakın sayıda psikolog bulunuyor; psikoloji mesleğini düzenleyecek herhangi bir lisans kurulu olmadığından, dolayısıyla standart bir eğitim, kapsam veya hesap verebilirlik standardı da bulunmuyor. Uzmanlık alanlarında bu kıtlık çok daha keskindir. Ülkede 10'dan az çocuk ve ergen psikiyatristi bulunmakta ve çocuk psikologları neredeyse hiç yoktur. Ruh sağlığı onlarca yıldır yetersiz kaynakla yönetilmektedir.
Bu durum herhangi bir bireyin veya kurumun eleştirisi değildir. Uzmanların kıt olduğu, geniş kapsamlı sonuçları olan ihmal edilmiş bir alanın aritmetiğidir.