WASHINGTON.– ABD'li askerlerin öldürülmesi suçundan mahkum edilen bir kişinin idamını canlı yayınlama kararı alan Savunma Bakanı Pete Hegseth'e karşı ABD'de ve dünyada öfke bu cuma günü giderek büyüyordu. Filistin kökenli 56 yaşında Müslüman bir askeri psikiyatrist olan Nidal Hasan, 2009 yılında El-Kaide terör örgütünden esinlenerek Fort Hood askeri üssünde düzenlediği saldırıda 13 kişiyi öldürmüştü. 3 Aralık'ta gerçekleştirilmesi planlanan ve pazartesi günü Başkan Donald Trump tarafından onaylanan infaz, Silahlı Kuvvetler tarafından 1961'den bu yana yapılacak ilk idam ve İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana bir idam mangası tarafından gerçekleştirilecek ilk infaz olacak.
Hegseth, infazın halka açık olacağını ve canlı yayınlanacağını açıkladı. Savunma Bakanı, sağcı aktivist ve influencer Jack Posobiec'e yaptığı açıklamada, emrin bir idam mangası tarafından yerine getirileceğini söyledi. Bir Pentagon videosunda konuşan Hegseth, “Askerlerden oluşan bir idam mangası tarafından infaz edilecek, olması gerektiği gibi, ve insanların buna şahit olabilmesini, bunun halka açık olmasını sağlayacağız” dedi ve ekledi: “İnsanlar bu tür eylemlerin ciddi sonuçları olduğunu anlamalı.”
Başkan Trump, idamın canlı yayınlanması planı hakkında kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmadı. Cuma günü Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinlikte, psikiyatristin idam mangası tarafından idam edileceğini hatırlattı ancak yayınla ilgili herhangi bir yorumda bulunmadı. Trump çarşamba günü Teksas'taki bir mitingde, “kötü niyetli bir katile nihai adaleti sağlayacağız” demişti.
Konuyla ilgili açıklama yapan isim ise Başkan Yardımcısı JD Vance oldu; Vance, yayını izlemeyeceğini söyledi. Ohio'da seçim kampanyası yürütürken basına açıklamalarda bulunan Vance, “Bunun gerçekten gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini bilmiyorum” dedi ve ekledi: “Eğer nihayetinde canlı yayınlanırsa, bunu izlemeyeceğim.”
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Turk, bu cuma günü infazın canlı yayınlanmasını bir “işkence” biçimi olarak kınadı. Ofisinden yapılan açıklamada, “Yüksek Komiser'in Afganistan ve İran'daki halka açık infazlara tepki olarak vurguladığı gibi, halka açık infazlar zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele ya da ceza biçimi teşkil etmektedir” denildi ve “Bir infazın canlı yayınlanması, halka açık bir infazla eşdeğerdir ve işkencenin mutlak yasaklanmasını ihlal eder” vurgusu yinelendi.
İnsan hakları örgütü Uluslararası Af Örgütü'nden Kyinzom Dhongdue ise Hegseth'in açıklamalarını “derinden sarsıcı” olarak nitelendirdi. Bir bildiride, “Bunlar insan onuruna karşı yapılmış korkunç bir saygısızlıktır” ifadelerini kullanan Dhongdue, “Devlet tarafından emredilen bir idamı halka açık bir gösteriye dönüştürmek, ölüm cezasının zulmünü sadece artırır” diye ekledi.
Af Örgütü'ne göre, 2025 yılında en az 17 halka açık infaz gerçekleştirildiği biliniyor: Bunların altısı Afganistan'da, 11'i ise İran'da yapıldı. Ölüm Cezası Bilgi Merkezi adlı sivil toplum kuruluşunun başka bir istatistiğine göre ise 1916 yılından bu yana ABD Ordusu tarafından 135 asker idam edildi.
Hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi milletvekilleri bu kararı reddetti. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi'nin en kıdemli Demokrat üyesi Jack Reed, X platformunda şunları yazdı: “Bu, Amerikan karşıtı teröristleri toplayanlar için bir hediyedir. Kesinlikle utanç vericidir ve ülkenin temel değerlerine aykırıdır.” Başka bir Demokrat senatör olan Chris Murphy ise olayı “iğrenç” olarak nitelendirdi. CNN'e yaptığı açıklamada, “Bu ülkede ölüm cezasına sahip olduğumuzu anlıyorum, ancak halka açık infazlar ortaçağa aittir” dedi.