Dünyanın arka arkaya dokuz yıldır en mutlu ülkesi seçilen Finlandiya'da huzursuz bir hava hakim. Normalden daha soğuk geçecek bir kış ve son yılların en sert kemer sıkma bütçesi kapıda.
Nisan ayında yapılacak seçimler yaklaşırken, tartışma artık ne kadar kesinti yapılacağı değil; hangi hizmetlerin, yardımların ve emekli maaşlarının en büyük kesintilerle karşı karşıya kalacağı üzerine yürüyor.
Finlandiya'nın borç ve açık seviyeleri, bir bankacılık krizinin ve kilit bir ihracat ortağı olan Sovyet İskandinav ulusunu kendi Büyük Buhranı'na sürüklediği 1990'lardan bu yana en kötü durumunda.
Geçtiğimiz ay Finlandiya ulusal istatistik kurumu, ulusal borcun ikinci çeyrekte gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %90,3'üne ulaştığını doğruladı. Pandemiden önce bu rakam %65 civarındaydı.
Doğudaki sıkıntılar da yine bu durumun bir parçası. Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden bir yıl sonra NATO'ya katıldıktan sonra savunma harcamalarını artırdı. Enerjisinin yaklaşık üçte biri için eskiden Moskova'ya güvenen Helsinki, diğer tedarikçilere geçerken çok daha yüksek maliyetlerle de karşı karşıya kaldı.
Finlandiya hükümeti, kısmen yaşlanan nüfus ve yavaşlayan ekonomik büyüme nedeniyle 2008/9 küresel finans krizinden bu yana kazandığından daha fazlasını harcadı. Geçtiğimiz ay Devlet Hazinesi, 2026 yılında mali açığın GSYH'nin %4,2'sine ulaşacağını öngördü.
Avrupa Birliği kuralları üye devletlerin GSYH'nin %3'ünün altında kalmasını gerektirdiğinden, Brüksel borç açığını düşürmesi için Helsinki üzerinde baskı kurdu. Ocak ayında Avrupa Konseyi aşırı açık prosedürü başlattı ve Finlandiya'ya istenen hedefe ulaşması için 2028'in sonuna kadar süre verdi.
Haziran 2023'te göreve gelen Başbakan Petteri Orpo hükümeti, bu parlamento döneminde yaklaşık 9 milyar euro (10,1 milyar dolar) tasarruf etmeyi hedefleyeceğini söyledi. Ancak ekonomistler, bir sonraki seçimleri kim kazanırsa kazansın çok daha derin kesintiler yapmak zorunda kalacağı konusunda uyarıyor.
Finlandiya Bankası parasal politika ve araştırma departmanı danışmanı Jarkko Kivisto, DW'ye yaptığı açıklamada, "Şu anda tahmin edilen rakamlar 8 ila 11 milyar euro arasında değişiyor" dedi.
Bu yılın başlarında, bir parti hariç tüm siyasi partiler, bir sonraki hükümetin ülkenin açığını 2031 yılına kadar GSYH'nin yaklaşık %2'sine düşürmeyi taahhüt edeceği bir borç frenini destekleme konusunda anlaştı.
Bugüne kadar, Orpo'nun merkez sağ Ulusal Koalisyon Partisi, ikinci bir dönem kazanması halinde 9 milyar euroluk ek kesinti sözü veren tek parti konumunda. Orpo, sağlık, sosyal bakım ve refah alanlarında yapılacak ek tasarrufların yanı sıra, mevcut ödemeleri düşürmeden işyeri emeklilik maaşlarını da hedeflemeyi planlıyor.
Sosyal Demokratlar reformları harcama kesintileri ve vergi artışları arasında bölmeyi planlarken, Orpo hedefine vergi artırmadan ulaşmayı planlıyor; bu da kamu hizmetlerinin yükü sırtlayacağı anlamına geliyor.
Ancak Kivisto, "Açık o kadar büyük ki, vergi artışlarını ve harcama kesintilerini içeren bir paket gerektirirdi" diyerek uyardı.
Finlandiya'nın yoksulluk risk grubu oranı AB ortalamasından düşük olsa da işsizlik bloğun her yerinden daha yüksek. Topluluğun istatistik ajansı Eurostat'a göre, ağustos ayında Finlandiya'nın işsizlik toplamı, İspanya'nın %10'luk oranının hemen üzerinde %10,3 olarak gerçekleşti. Genç işsizliği AB ortalaması olan %15,4'e karşılık %23,3'e ulaştı.
Finlandiya Yeni Ekonomik Analiz Merkezi direktörü Lauri Holappa, hanehalkı harcamalarının halihazırda düşmesiyle birlikte, yeni bir kemer sıkma turunun iç ekonomi için ağır bir darbe olacağı konusunda uyardı.
Nüfusun dörtte birinden fazlası kamu sektöründe çalışıyor; bu nedenle bu işçiler işten çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa tasarruf oranı artacak ve özel harcamalar düşecek.