Frankfurt Kitap Fuarı'nın en sıcak gündem maddesi şu: Yapay zeka kitap endüstrisini ne ölçüde dönüştürecek ve bu dönüşüm nasıl düzenlenebilir?
Teknolojinin insanlık için barındırdığı uzun vadeli risklere ilişkin uyarılar göz önüne alındığında, bu tür tartışmalar ilk bakışta oldukça dar kapsamlı görünebilir. Ancak gerçekte bu tartışmalar telif hakları, büyük teknoloji şirketlerinin gücü ve yaratıcı emeğin geleceği gibi son derece somut meseleleri ilgilendiriyor. Sürecin taraflarının birçoğu, atılan siyasi adımların yeterince ileri gitmediği konusunda hemfikir.
Ancak bu yıl tartışmaya başka bir boyut daha eklendi: Bir metnin yapay zeka yardımıyla yazılıp yazılmadığını gerçekten fark edebilir miyiz ve bunu nasıl kanıtlayabiliriz?
Haitili-Kanadalı yazar Thélyson Orélien'in çevresinde kopan güncel edebiyat skandalında sorulan sorular tam da bunlar. İlk romanı "C'était ça ou mourir" (Ya Öyle Olacaktı Ya Ölüm) ilkbaharda Kanada'da, yaz sonuna doğru ise Fransa'da yayımlandı.
Bir göç hikayesi olan bu eser evrensel bir övgü topladı ve 20'den fazla dilde çeviri hakları satıldı. Kitap hatta prestijli Prix Goncourt'un geniş aday listesine bile girmeyi başardı.
Ancak birdenbire, kitabın neredeyse tamamen yapay zeka kullanılarak yazıldığına dair iddialar ortaya çıktı. O ana kadar yükselen bir edebiyat yıldızı olan Orélien, tüm iddiaları reddetmesine rağmen bir anda dolandırıcı damgası yedi. Prix Goncourt adaylığı geri çekildi.
Peki, şimdi kime inanmalıyız — yazara mı yoksa yapay zeka tarafından yazıldığını iddia eden yapay zekanın kendisine mi?
Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde Alman edebiyatı profesörü olan Hannes Bajohr, "Şüpheyle yaşamayı öğrenmek zorunda kalacağız" diyor.
Bajohr, yıllardır yapay zekanın hem yazma hem de okuma süreçlerini nasıl değiştirdiğini inceliyor. Tahmini şu yönde: Eğer metinlerin kökeni artık güvenilir bir şekilde tespit edilebilirse, onları farklı şekillerde değerlendirmek zorunda kalacağız. Önemli olan, yazım sürecinde yapay zeka kullanılıp kullanılmadığı değil, yalnızca metnin kalitesi olacak.
Avrupa Yazarlar Konseyi'nin fahri başkanı ve çok satanlar listesindeki yazar Nina George bunu kabul etmeye yanaşmıyor.
George, Frankfurt Kitap Fuarı'nda, yapay zeka ve telif hakları gibi konulara olan bağlılığından ötürü Friedrich Perthes Ödülü'ne layık görüldü.
Avrupa Parlamentosu ve Alman Federal Meclisi'ne hitap eden George; yapay zeka modellerinin tehlikeleri hakkında yorulmadan konuşuyor ve yazıyor. Bir yazarın, yazılarının insan yapımı olduğunu kanıtlamak zorunda kalmasının absürt olduğunu belirtiyor. Kampanyasının odak noktasını büyük şirketlerin bencil zihniyeti ve telif haklarının korunması oluşturmaya devam ediyor.
Peki ya bir yazar yapay zekayı bir düşman olarak değil, yazmayı kolaylaştıran bir araç olarak görürse?
Amerikalı yazar ve sanatçı Luke Stoffel, "How To Win One Million Dollars" ve "Shit Glitter" adlı anı kitaplarında yapay zekayı bilerek kullandı ve bunu gizlemedi.
Bir video röportajında, "Disleksiyim" diyor. "Her zaman yazdım ve hikayeler uydurdum ama bunları bir adım öteye taşımaya asla cesaret edemedim."
Yalnızca yapay zekanın yardımıyla hayalini gerçekleştirebildiğini söylüyor. Teknoloji, yazısındaki zayıflıkları fark etmesini sağlamış ve gerçekten işe yarayan bir pazarlama stratejisi önermiş.
Ardından, Mayıs 2026'da Bağımsız Kitap Yayıncıları Birliği'nden (IBPA) bu kitap için bir ödül aldı.
Güney Afrikalı yazar Coral Hart için ise yapay zeka, iş modelinin ta kendisini oluşturuyor. Çeşitli takma adlar altında yayımlar yapan Hart; romantizm, gerilim ve gizem türlerini kapsayan yılda 200'den fazla farklı roman piyasaya sürüyor.