Art arda dokuz yıldır dünyanın en mutlu ülkesi olarak sıralanan Finlandiya'da huzursuz bir hava hakim. Normalden daha soğuk bir kış kapıda ve bununla birlikte yılların en sert kemer sıkma bütçesi de geliyor.
Nisan ayında yapılacak seçimler yaklaşırken, artık tartışmanın konusu ne kadar kesinti yapılacağı değil, hangi hizmetlerin, yardımların ve emekli maaşlarının en büyük kesintilerle karşılaşacağı.
Finlandiya'nın borç ve açık seviyeleri, bir bankacılık krizinin ve kilit bir ihracat ortağı olan Sovyet İstilası'nın çöküşünün İskandinav ulusunu kendi Büyük Buhranı'na sürüklediği 1990'lardan bu yana en kötü durumunda.
Geçtiğimiz ay Finlandiya'nın ulusal istatistik kurumu, ulusal borcun ikinci çeyrekte gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %90,3'üne ulaştığını doğruladı. Pandemiden önce bu rakam %65 civarındaydı.
Doğudaki sıkıntılar yine sebebin bir parçası. Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden bir yıl sonra NATO'ya katıldıktan sonra savunma harcamalarını artırdı. Enerjisinin yaklaşık üçte biri için Moskova'ya güvenen Helsinki, diğer tedarikçilere geçerken çok daha yüksek maliyetlerle de karşı karşıya kaldı.
Finlandiya hükümeti, kısmen yaşlanan nüfus ve durgun ekonomik büyüme nedeniyle 2008/2009 küresel mali krizinden bu yana kazandığından daha fazlasını harcadı. Geçtiğimiz ay Devlet Hazinesi, mali açığın 2026 yılında GSYH'nin %4,2'sine ulaşacağını öngördü.
Brüksel, Avrupa Birliği kurallarının üye devletlerin GSYH'nin %3'ünün altında kalmasını zorunlu kılmasından ötürü borçlanma açığını azaltması için Helsinki'ye baskı yaptı. Ocak ayında Avrupa Konseyi aşırı açık prosedürü başlattı ve Finlandiya'ya istenen hedefe ulaşması için 2028'in sonuna kadar süre verdi.
Haziran 2003'te göreve gelen Başbakan Petteri Orpo'nun hükümeti, bu parlamento döneminde yaklaşık 9 milyar euro (10,1 milyar dolar) tasarruf etmeyi hedefleyeceğini söyledi. Ancak ekonomistler, sonraki seçimi kim kazanırsa kazansın çok daha derin kesintiler yapmak zorunda kalacağı konusunda uyarıyor.
Finlandiya Bankası para politikası ve araştırma departmanı danışmanı Jarkko Kivisto, DW'ye yaptığı açıklamada, "Şu anda tahmin edilen rakamlar 8 ila 11 milyar euro arasında değişiyor" dedi.
Bu yılın başlarında, bir tanesi hariç tüm siyasi partiler, bir sonraki hükümetin ülkenin açığını 2031 yılına kadar GSYH'nin yaklaşık %2'sine düşürmeyi taahhüt edeceği bir borç frenini destekleme konusunda anlaştı.
Bugüne kadar Orpo'nun merkez sağ Ulusal Koalisyon Partisi, ikinci bir dönem kazanması halinde 9 milyar avroluk ek kesinti sözü veren tek parti konumunda. Sağlık, sosyal bakım ve refah alanlarında yapılacak ek tasarrufların yanı sıra Orpo, mevcut ödemeleri düşürmeden işyeri emekliliklerini de hedeflemeyi planlıyor.
Sosyal Demokratlar reformları kamu harcamaları kesintileri ve vergi artışları arasında bölmeyi planlarken, Orpo hedefine vergi artırmadan ulaşmayı planlıyor; bu da kamu hizmetlerinin faturayı ödeyeceği anlamına geliyor.
Ancak Kivisto şu uyarıda bulundu: "Açık o kadar büyük ki vergi artışları ve harcama kesintilerini içeren bir paket gerektirecektir."
Finlandiya'nın yoksulluk riski altındaki oranı AB ortalamasından düşük olsa da işsizlik bloğun geri kalan her yerinden daha yüksek. AB'nin istatistik ajansı Eurostat'a göre, Ağustos ayında Finlandiya'nın işsiz sayısı %10'luk İspanya'nın hemen üzerinde %10,3 olarak gerçekleşti. Genç işsizliği ise %15,4'lük AB ortalamasına karşılık %23,3'e ulaştı.
Finlandiya Yeni Ekonomik Analiz Merkezi Direktörü Lauri Holappa, hanehalkı harcamalarının halihazırda düşmesiyle birlikte, yeni bir kemer sıkma dalgasının iç ekonomi için sert bir darbe olacağı konusunda uyardı.
Nüfusun dörtte birinden fazlası kamu sektöründe çalışıyor; bu nedenle bu işçiler işten çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa tasarruf oranı artacak ve özel harcamalar düşecektir.