Frankfurt Kitap Fuarı'ndaki en sıcak gündem maddesi şu: Yapay zeka kitap endüstrisini ne kadar derinden dönüştürecek ve bu dönüşüm nasıl düzenlenebilir?
Teknolojinin insanlık için uzun vadeli risklerine ilişkin uyarılar göz önüne alındığında, bu tür tartışmalar oldukça dar kapsamlı görünebilir. Ancak gerçekte telif hakları koruması, büyük teknoloji şirketlerinin gücü ve yaratıcı çalışmanın geleceği gibi çok somut meseleleri ilgilendiriyorlar. Sürece dahil olanların birçoğu, atılan siyasi adımların yeterince ileri gitmediği konusunda hemfikir.
Ancak bu yıl tartışmaya başka bir boyut daha girdi: Bir metnin yapay zeka yardımıyla yazıldığını gerçekten anlayabilir miyiz ve bu nasıl kanıtlanabilir?
Haiti asıllı Kanadalı yazar Thélyson Orélien'i çevreleyen güncel edebiyat skandalında sorulan sorular tam olarak bunlar. Çıkış romanı "C'était ça ou mourir" (Ya Öyle Ya Ölüm), ilk olarak Kanada'da ilkbaharda, ardından yaz sonuna evrilirken Fransa'da yayımlandı.
Göç hikayesi evrensel çapta övgü toplarken, 20'den fazla dilde çeviri hakları satıldı. Kitap, prestijli Prix Goncourt'un uzun listesine bile girmeyi başardı.
Ardından, birdenbire kitabın neredeyse tamamen yapay zeka kullanılarak yazıldığına dair iddialar ortaya çıktı. O ana kadar yükselen bir edebiyat yıldızı olan Orélien, tüm suçlamaları reddetmesine rağmen bir anda dolandırıcı damgası yedi. Prix Goncourt adaylığı geri çekildi.
Peki şimdi kime inanmalıyız — yazara mı yoksa yapay zeka tarafından yazıldığını iddia eden yapay zekaya mı?
Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde Alman edebiyatı profesörü olan Hannes Bajohr, "Şüpheyle yaşamayı öğrenmek zorunda kalacağız" diyor.
Bajohr, yıllardır yapay zekanın hem yazma hem de okuma süreçlerini nasıl değiştirdiğini inceliyor. Tahmini şu: Metinlerin kökeni artık güvenilir bir şekilde tespit edilebilirse, onları farklı şekilde değerlendirmek zorunda kalacağız. Önemli olan, yazım sürecinde yapay zeka kullanılıp kullanılmadığı değil, tek başına kaliteleri olacak.
Avrupa Yazarlar Konseyi'nin fahri başkanı ve çok satanlar listesindeki yazar Nina George bunu kabul etmeye yanaşmıyor.
George, Frankfurt Kitap Fuarı'nda, yapay zeka ve telif hakları gibi konulara olan bağlılığının bir tanınması olarak Friedrich Perthes Ödülü'ne layık görüldü.
Avrupa Parlamentosu ve Alman Federal Meclisi'ne hitap eden George, yapay zeka modellerinin tehlikeleri hakkında yorulmadan konuşuyor ve yazıyor. Bir yazarın yazısının insan yapımı olduğunu ani bir şekilde kanıtlamak zorunda kalmasının sapkınlık olduğunu söylüyor. Kampanyasının odak noktası, büyük şirketlerin çıkarcı zihniyeti ve telif haklarının korunması olmaya devam ediyor.
Peki ya bir yazar yapay zekayı bir düşman olarak değil, yazmayı kolaylaştıran bir araç olarak görürse?
Amerikalı yazar ve sanatçı Luke Stoffel, anı kitabı "How To Win One Million Dollars" ve "Shit Glitter"da yapay zekayı bilinçli olarak kullandı ve bunu gizlemedi.
Bir video röportajında, "Disleksiyim" diyor ve ekliyor: "Her zaman hikayeler yazdım ve kurguladım, ancak bunları daha ileriye taşımaya asla cesaret edemedim."
Sadece yapay zekanın yardımıyla hayalini gerçekleştirebildiğini söylüyor; teknoloji, yazısındaki zayıflıkları fark etmesini sağlamış ve gerçekten işe yarayan bir pazarlama stratejisi önermişti.
Ardından, Mayıs 2026'da Bağımsız Kitap Yayıncıları Birliği'nden (IBPA) kitabı için bir ödül aldı.
Güney Afrikalı yazar Coral Hart için ise yapay zeka, iş modelinin asıl temelini oluşturuyor. Çeşitli takma adlar altında yayımlar yapan yazar; romantizm, gerilim ve gizem türlerini kapsayan yılda 200'den fazla farklı roman piyasaya sürüyor.