LONDRA: Barış Kurulu tarafından Çarşamba günü BM Genel Kurulu oturum aralarında diplomatlarla dolup taşan bir salonda sunulan “Altı Aylık Gazze İmar Programı”nda detay eksikliği yoktu.
İki sayfalık bir belge; altyapı geliştirme, insani gelişme, ekonomik ivmelenme, dijital dönüşüm, hukuki işler ile barış ve güvenlik olmak üzere altı temel alandaki 66 program için yaklaşık 2,45 milyar dolarlık toplam faturayla tahmini maliyetleri ortaya koydu.
İmar programı, geçen yıl kasım ayında kabul edilen bir BM Güvenlik Konseyi yetkisi altında faaliyet gösteren, ABD liderliğindeki Barış Kurulu'nun denetiminde Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi tarafından hazırlandı.
Savaşın yıkıma uğrattığı Gazze Şeridi için önerilen yeniden yapılanmanın göz korkutucu ölçeği ve kapsamı, programın her satırında açıkça görülüyordu. Teklifler, “şu anda çadırlarda yaşayan insanlar için onurlu yalıtımlı karavanlar” sağlanmasından (400 milyon dolar), enkaz ve patlamamış mühimmatın temizlenmesinden (275 milyon dolar) ve hastanelerin restore edilmesinden (50 milyon dolar), okula dönüş programına (40 milyon dolar), Uluslararası İstikrar Gücü için personel alımı, eğitimi ve donatılmasına (140 milyon dolar) ve “silahların ve mühimmatın teslim edilmesi ve güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi için teşviklere” (20 milyon dolar) kadar uzanıyordu.
Ancak belgenin küçük yazıları ve ana konuşmacıların değerlendirmeleri boyunca yapılan vurgular, planlamacıların kontrolü dışında ne kadar çok şey kaldığının altını çizdi: İsrail'in iş birliği, Hamas'ın silahsızlandırılması, Gazze'ye erişim ve vaat edilen fonların serbest bırakılması.
Ortadoğu Enstitüsü'nde ABD dış politikası konusunda uzmanlaşmış kıdemli araştırmacı Brian Katulis, şu anda “Barış Kurulu'nun bu planının şehirdeki tek oyun olduğunu, ancak birçok soruyla dolu bir oyun olduğunu” söyledi.
“Finansman ve erişimin izin verdiği anda başlamaya hazır” olan program için herhangi bir başlangıç tarihi verilmedi. İddialı altı aylık zaman çerçevesi, “girişten itibaren teslimat ufku” idi. Tüm maliyetler “kaba tahminlerdir ve değişebilir.”
Program ayrıca uluslararası ortaklar tarafından daha önce taahhüt edilen fonların akmaya başlamasına da bağlı.
Katulis'in tespit ettiği sorular arasında “bu planın aslında nasıl finanse edildiği ve operasyonelleştirildiği konusunda bir şeffaflık eksikliği” yer alıyordu.
Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi Baş Komiseri Ali Shaath, basılı programın önsözünde yazdığı gibi: “Ortaklardan siyasi destek, engellerin kaldırılması ve tek bir plan etrafında birleştirilmiş kaynaklar talep ediyoruz.”
Çarşamba günkü üst düzey sunumun ardından ezici bir izlenim kaldı. Barış Kurulu ve NCAG'nin aylardır üzerinde çalıştığı imar programı kağıt üzerinde hazırdı ancak başlamak için gereken siyasi ve güvenlik koşullarını hala bekliyordu.
Uluslararası güvenlik odaklı düşünce kuruluşu RUSI'de araştırmacı olan Alaa Zoubi, “Olumlu tarafı, yeniden inşanın neye benzeyebileceğine dair artık oldukça ayrıntılı bir taslağın bulunmasıdır” dedi.
“Çözülmemiş soru, bu taslağın uygulanması için gerekli siyasi ve güvenlik koşullarının gerçekten yaratılıp yaratılamayacağı olmaya devam ediyor.”
Bu ayrımın “kritik olduğunu” belirten Zoubi, sözlerini şöyle sürdürdü: “Planın mevcut siyasi gerçekliklere göre mi yoksa bu gerçekliklerin İsrail seçimlerinden sonra değişeceği beklentisine göre mi tasarlandığı önem taşıyor.
İkincisine çok fazla bahis oynamak, uluslararası planlama ile sahada elde edilebilecekler arasında tehlikeli bir uçurum yaratabilir.”
Arab News'ün geçen ay bildirdiği üzere, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu,