WASHINGTON: ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, eski yargıçlarından birinin Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasından saatler sonra Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne Cuma günü yaptırım uygulayarak Washington'ı Avrupalı müttefikleriyle diplomatik bir çatışma rotasına soktu.
Trump yönetimi uzun süredir mahkemeye karşı düşmanca bir tutum sergiliyor ve daha önce de savcıları ile yargıçlarına yaptırımlar uygulamıştı. Cuma günkü hamle ise mahkemenin kendisine hizmet sağlayan şirketleri potansiyel olarak cezalandırarak çok daha ileri bir adım atıyor.
Reuters tarafından resmi duyurudan önce incelenen bir açıklamada Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "Başkan Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesinin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecektir" dedi.
Rubio, "İşte bu yüzden bugün Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yaptırım uyguluyor. Bu eli sopalı mahreçli mahkeme ile işlemleri yasaklayacak, kaynaklarını kesecek ve faaliyet gösterme kabiliyetini felç edeceğiz" ifadelerini kullandı.
Washington, aralarında Başbakan Binyamin Netanyahu'nun da bulunduğu İsrailli yetkililer hakkında çıkarılan UCM tutuklama emirleri ve UCM'nin daha sonra kapattığı Afganistan'daki ABD askerlerinin eylemlerine yönelik geçmişteki bir soruşturma nedeniyle uzun süredir öfkeliydi.
Savaş suçlarını, insanlığa karşı suçları ve soykırımı kovuşturmak üzere 2002 yılında kurulan mahkemenin, ABD ve Türkiye haricindeki tüm AB ülkeleri ve tüm NATO üyeleri dahil olmak üzere 125 üye devleti bulunmaktadır.
Mahkeme geçmişte ABD'nin başlıca müttefikleri de dahil olmak üzere üye ülkelerden güçlü bir kamusal destek görmüş olup, merkezciliği bir AB ve NATO üyesi olan Hollanda'da yer almaktadır.
Uluslararası ceza adaleti alanındaki çalışmaları nedeniyle Cuma günü Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay, 2003-2008 yılları arasında UCM Temyiz Dairesi'nde yargıç olarak görev yapmıştır. Ödül komitesi gerekçesinde, "uluslararası hukukun yargıçlarının ve kurumlarının siyasi saldırı altında olduğu" bir dönemde "bir hatırlatma yapmayı" amaçladıklarını belirtmiştir.
Komite, "Savaş suçlularının hesap verdiği ve hak ihlaline uğrayanların adalete kavuştuğu uluslararası bir hukuk sistemi, barışçıl bir dünyanın ön koşuludur" dedi.
Rubio, yaptırımların mahkemeye ve üye devletlerine ABD'nin kaygılarını ele almaları için bir fırsat tanıyacak şekilde yapılandırıldığını söyledi.
Ayrıntı vermeyen üst düzey bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ise ABD Hazine Bakanlığı'nın "Amerikan çıkarlarını korumak" amacıyla bazı yaptırımlara geçici muafiyetleri işaret eden bir dizi lisans çıkaracağını belirtti.
ABD MÜTTEFİKLERİNDEN 'MAHKEMEYİ DİZGİNLEMELERİNİ' BEKLİYOR
ABD yaptırımları genellikle ABD merkezli tüm şirketlerin yaptırım uygulanan bir kuruluşla herhangi bir çalışmasını engellerken, bankaları hesapları kapatmaya, sigortacıları teminatı sonlandırmaya ve yazılım şirketlerini işbirliğini durdurmaya zorluyor.
Trump yönetimi, ilk döneminde mahkeme yetkililerine yönelik hedefli yaptırımlar uygulamış, bu yaptırımlar Başkan Joe Biden döneminde iptal edilmişti. Washington, Trump'ın Ocak 2025'te göreve başlamasından sadece birkaç gün sonra yeni yaptırımlar duyurmuştu.
Mahkeme yetkilileri aylar boyunca mahkemenin kendisine yönelik yaptırım ihtimaline karşı hazırlık yapıyor; ofis bilgisayarlarını Microsoft yazılımından açık kaynaklı eşdeğerlerine taşıyor ve bankacılık ile sağlık sigortası için yeni düzenlemeler yapıyordu.
Mahkeme yazmanı Osvaldo Zavala Giler bu hafta başında AB'yi, Avrupa ülkelerini yaptırımların ekstra-teryitoryal (sınır ötesi) etkilerinden korumasını sağlayan sözde bir "engelleme mekanizması" kullanmaya hazırlanmaya çağırmıştı.
Rubio açıklamasında, ABD'nin UCM'nin ve ülkelerin...