OSLO: Nobel Barış Ödülü Cuma günü, Ruanda soykırım mahkemesine başkanlık eden ve İsrail'i Gazze'de soykırımla suçlayan bir BM komisyonuna liderlik eden Güney Afrikalı Navi Pillay'a verildi.
Myanmar'ın da soykırımla suçlandığı bir davada şu anda Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) hâkim olarak görev yapan 85 yaşındaki Pillay, kariyerini uluslararası hukuku savunmaya adadı.
Cuma günü II. Dünya Savaşı Nazi liderlerinin yargılandığı Almanya'nın Nürnberg kentindeki mahkeme salonundan konuşan Pillay, ödülünü "uluslararası suçların kurbanlarına" adadı.
Oslo'daki Norveç Nobel Komitesi'nin başkanı Jorgen Watne Frydnes, Pillay'ın "savaş suçlarının, insanlığa karşı suçların ve soykırımın kovuşturulmasını sağlamada kilit rol oynadığını" söyledi.
İsrail dışişleri bakanlığı, ödülün "İsrail karşıtı nefreti" meşrulaştırdığını belirterek, Nazi propagandacısı Joseph Goebbels'in "cehennemden alkışlıyor olması gerektiğini" ifade etti.
Tamil kökenli bir ailenin otobüs şoförü olan kızı Pillay'ın kariyeri, onu apartheid karşıtı aktivistleri savunduğu Güney Afrika mahkemelerinden Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) kadar taşıdı.
Dünya teşkilatı adına konuşmayan ve geçen yıl Gazze'de soykırım yaşandığını tespit eden BM Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'na (COI) başkanlık etti.
'Gerçeği söyleme cesareti'
Pillay o dönemde AFP'ye yaptığı açıklamada, ekibinin Uluslararası Ceza Mahkemesi savcılarıyla "binlerce bilgi parçasını" paylaştığını söylemişti.
İsrail, raporun bulgularını kategorik olarak reddetmiş, raporu "çarpıtılmış ve yanlış" olarak nitelendirerek şiddetle eleştirmişti.
Nobel komitesi, Pillay'ın "bağımsızlığının, uzmanlığının ve kararlılığının onu çağımızın en saygın uluslararası hukukçularından biri haline getirdiğini" belirtti.
Nürnberg'de konuşan Pillay, dünya liderlerinin "insan haklarını koruma ve savaştan kaçınma konusunda yasal yükümlülüğü" olduğunu söyleyerek UCM'ye yönelik saldırıları eleştirdi.
"Uluslararası hukukun ve insan haklarının önemli siyasi saldırı altında olduğu bir dönemden geçiyoruz" dedi.
Sözlerine devam eden Pillay, "Bu kötüleşen gerçeklik, özellikle Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yapılan saldırılarda açıkça görülmektedir" diye konuştu.
ABD Başkanı Donald Trump geçtiğimiz ay tüm UCM üyesi devletleri bu kuruluştan ayrılmaya çağırmış ve kurumu "serseri bir kurum" olarak nitelendirmişti.
Daha önce ödülle ilgili haberlere tepki gösteren Pillay, Trump'ın ödülü kazanma yönündeki bilinen arzusuna esprili bir göndermede bulunmuştu.
Pillay, Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard tarafından Nürnberg'de video kamera ile kaydedilen ve sosyal ağ X'te yayınlanan coşkulu alkışlar sırasında, "Biraz daha alkışlarsanız bu ödülü Trump'la paylaşabilirim" demişti.
Nobel komitesi, ödülün Pillay'ın soykırımla mücadele kariyerini onurlandırdığını, ancak İsrail'in Gazze'deki eylemlerinin soykırım oluşturup oluşturmadığı konusunda bir tutum almadığını belirtti.
Pillay, rapordaki cesaretinden ötürü pek çok kişinin kendisini takdir ettiğini kaydetti.
"Ne kadar şaşırdığımı tahmin edebilirsiniz. Gerçeği söylemek için neden cesarete ihtiyaç duyasınız ki?"
BM, Pillay'ın ödülünün "bu dünyada insan haklarına her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulduğunun ve bunların değerinin bir kanıtı" olduğunu belirtirken, UCM ise uluslararası hukuka yönelik saldırılar göz önüne alındığında ödülün "özel bir öneme" sahip olduğunu ifade etti.
Pillay'ın ödülü, yönetimi uluslararası adalet kurumlarına defalarca saldıran Trump'ı kesinlikle kızdıracak.
"Bu, bu kurumlar üzerinde baskı kuranlara, yaptırım uygulayanlara net bir mesajdır..."