Vladimir Putin'in 24 Şubat 2022'de Ukrayna'da "özel bir askeri operasyon" duyurmasından saatler sonra, Rus birlikleri Nastya Podorozhnya'nın ailesinin evine yakın olan Kiev'in Antonov Havalimanı'na saldırmaya başladı.
Nastya o sırada 24 yaşındaydı ve şehrin Jagiellonian Üniversitesi'nden kısa süre önce mezun olduktan sonra komşu Polonya'nın Kraków şehrinde yaşıyordu.
Ukrayna'dan gelen haberlerle alarma geçen ve neler olacağından korkan Nastya, ailesiyle birlikte olmak ve kız kardeşi ile üç çocuğunun Polonya sınırını geçip güvenliğe ulaşmasına yardım etmek için işgalden iki gün önce Ukrayna'ya koştu.
Nastya, Polonya'da yaşama deneyimini — nasıl doktor randevusu alınacağını veya basitçe nasıl tramvay bileti alınacağını — ülkeye gelen çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşan mülteci akınına yardım etmek için kullanabileceğini fark etti.
Polonyalılar sınırda yardım ve yiyecek sunuyordu, ancak bazı kişiler savunmasız gelenlerden yararlanmaya çalışıyordu.
Merkezi Kraków'da sığınma evi arayan savunmasız kadın mültecilere ev sahipliği yapan kuruluşunun kullandığı iki odalı bir dairede DW'ye konuşan Nastya, "İnsan ticareti karşıtı aktivistlerle konuştum ve işgalden sonraki ilk haftalarda sınırda yaşananların, insan ticareti yapanlar için Noel, Paskalya ve doğum günlerinin bir arada yaşanması gibi olduğunu söylediler çünkü insanlar gönüllülere çok kolay güveniyorlardı" dedi.
Nastya'nın en küçük yeğeninin adını taşıyan Martynka adlı kuruluş aynı zamanda bir yardım hattı da işletiyor. Mart 2022'den bu yana 5.000'den fazla yardım talebi alan kuruluş, artık her ay yaklaşık yüz talep alıyor.
Küçük ekibi dört dilde psikolojik ve ahlaki desteğin yanı sıra yasal yardım ve danışmanlık hizmeti sağlıyor.
Nastya, "Uzun süre bizimle yaşayan çok genç kadınlardan biri, tam ölçekli işgalden kaçtığında ergenlik çağındayken tanıştığı erkek arkadaşı tarafından uyuşturulmuş ve yıllar süren ilişkinin ardından adamın onu uyuşturup diğer insanlara cinsel ilişki için sattığını öğrendi" dedi.
Nastya, yardım etme konusunda kısmen kendi yaşadığı travmatik bir deneyim nedeniyle motive olduğunu söyledi. Kraków'da okurken, Ukraynalı bir adam yurdunun dışında kendisine tecavüz etmeye çalışmıştı.
Polisin şüpheliyi serbest bırakmadan önce gözaltına aldığı uzun ve zorlu bir yasal sürecin ardından, adam sonunda Nastya'nın beden dokunulmazlığını ihlal etmekten suçlu bulundu ve hakkında uzaklaştırma kararı verildi.
Nastya, "Bu korkunç, travmatik deneyim bana sadece daha sonra TSSB'li hayatta kalanlarla empati kurmama ve onları anlamama yardımcı olan korkunç bir TSSB (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) vermekle kalmadı, aynı zamanda beni adalet sisteminden ve hayatta kalanlara nasıl davranıldığından geçirdi" diye ekledi.
2022'den bu yana yaklaşık 100 kadın ve çocuk bu dairede sığınacak yer buldu. Ekibinin çalışmaları büyük ölçüde uluslararası kuruluşların bağışlarına dayanıyor.
Ancak USAID fonlarındaki kesintiler hibeler için rekabetin artmasına yol açarken, bağışçı yorgunluğu ekibi bire bir terapi seanslarını kısmaya zorladı.
Nastya, "Ukrayna artık manşetlerde yer almıyor" diyor ve ekliyor: "Uluslararası ilgi başka yerlere kaydı. 2026 yazının tamamı boyunca çok zorlu bir bağış toplama kampanyası yürüttük. Şu anda insanları Ukraynalı bir kuruluşa bağış yapmaya ikna etmek çok zor. Bağışçı tükenmişliği, bağış toplama tükenmişliği denen bir şey var."
BMMYK'nın (UNHCR) Polonya, Çekya ve Slovakya geçici temsilcisi Jun Shirato da yardım sektöründeki zor durumu doğruladı.
Varşova'da DW'ye konuşan Shirato, geçen yılki finansman kesintilerinin BMMYK'yı Polonya'daki personel sayısını en yoğun dönemi olan 120'den üçte oranında azaltmaya zorladığını belirtti.