2026 Nobel Barış Ödülü, barışın ve uluslararası hukukun teşvik edilmesindeki çabaları dolayısıyla, eski Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve İsrail'i Gazze Şeridi'nde soykırımla suçlayan BM Uluslararası Soruşturma Komisyonu Başkanı Navanethem Pillay'a verildi. Norveç Nobel Komitesi yaptığı duyuruda, bu ödülün ulusal ve uluslararası düzeydeki hukukun üstünlüğünün, barışı garanti altına almak ve çatışmaları şiddete başvurmadan çözmek amacıyla kurulan sistemin temelini oluşturduğunu hatırlatmayı amaçladığını vurguladı. Duyurunun ardından kopan coşkulu alkışların ardından Pillay, utangaçlık yaratan bu sıcak kutlamayı hafifletmek için şaka yaparak, "Biraz daha yüksek sesle alkışlarsanız, belki ödülü Trump'la paylaşırım" dedi.
Başlangıçta Nobel Komitesi kendisiyle iletişim kuramadığını duyurmuştu; Guardian'ın haberine göre Nobel Barış Ödülü Komitesi Başkanı Jorgen Watne Frydnes, "Eğer Norveç'e ait bir numara görürseniz, lütfen telefonu açın" demişti.
1941 yılında Güney Afrika'da doğan Pillay, 2008-2014 yılları arasında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlenmeden önce Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde hakim olarak görev yapmıştı. Komite, "Barış adalet gerektirir" diyerek, "olağanüstü bir cesaret ve dürüstlükle daha kapsamlı bir küresel hukuk düzeninin yolunu açan" bir kişiliğe saygı duruşunda bulundu. Komiteye göre Pillay, savaş suçlarının, insanlığa karşı suçların ve soykırımın cezai olarak kovuşturulmasında belirleyici bir rol oynadı.
Pillay, BM'nin işgal altındaki Filistin topraklarına ilişkin Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu Başkanı sıfatıyla geçtiğimiz yıl İsrail'i Gazze'de soykırımla suçlamıştı. O dönemde Pillay, "Komisyon, İsrail'in Gazze'de soykırım işlemekte sorumlu olduğu sonucuna varmıştır. Gazze'deki Filistinlileri, soykırım sözleşmesinde belirlenen kriterleri karşılayan eylemlerle yok etme niyetinin var olduğu açıktır" ifadelerini kullanmıştı.
Geçtiğimiz yıl ödül, genel olarak Trump'ın hoşuna gittiği düşünülen bir tercihle Venezuela muhalefet lideri Maria Corina Machado'ya gitmişti. Machado, başkan Nicolas Maduro'nun yakalanmasından sonra bunu hak ettiğini düşünerek Nobel altın madalyasını bile kendisine teklif etmiş, ancak karşılığında siyasi destek almayı başaramamıştı.
AFP tarafından yapılan bir analize göre, Nobel Barış Ödülü kazananlarını seçmenin arkasındaki gerekçeler 1901'den bu yana esaslı bir şekilde değişerek barışın teşvik edilmesinden insan haklarının savunulmasına evrildi ve bu eğilim Soğuk Savaş döneminde ağırlık kazandı.