Art arda dokuz yıldır dünyanın en mutlu ülkesi seçilen Finlandiya'da huzursuz bir hava hakim. Her zamankinden daha soğuk bir kış ve yılların en sert kemer sıkma bütçesi kapıda.
Nisan ayında yapılacak seçimler yaklaşırken, tartışma artık ne kadar kesinti yapılacağı değil, hangi hizmetlerin, sosyal hakların ve emekli maaşlarının en büyük kesintilerle karşı karşıya kalacağı üzerine yürütülüyor.
Finlandiya'nın borç ve açık seviyeleri, kilit bir ihracat ortağı olan Sovyetler Birliği'nin çöküşü ve bir bankacılık krizinin İskandinav ülkesini kendi Büyük Buhranı'na sürüklediği 1990'lardan bu yana en kötü durumunda.
Geçtiğimiz ay Finlandiya İstatistik Kurumu, ulusal borcun ikinci çeyrekte gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %90,3'üne ulaştığını doğruladı. Pandemiden önce bu rakam yaklaşık %65 civarındaydı.
Doğudaki sorunlar bir kez daha bu durumun bir parçası. Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden bir yıl sonra NATO'ya katılmasıyla savunma harcamalarını artırdı. Enerjisinin yaklaşık üçte biri için Moskova'ya güvenen Helsinki, diğer tedarikçilere geçerken çok daha yüksek maliyetlerle de karşı karşıya kaldı.
Bununla birlikte Finlandiya hükümeti, kısmen yaşlanan nüfus ve durgun ekonomik büyüme nedeniyle 2008/2009 Küresel Finans Krizinden bu yana kazandığından daha fazlasını harcadı. Geçtiğimiz ay Devlet Hazinesi, 2026 yılında mali açığın GSYH'nin %4,2'sine ulaşacağını öngördü.
Avrupa Birliği kuralları üye devletlerin GSYH'nin %3'ünün altında kalmasını gerektirdiğinden, Brüksel borçlanma açığını azaltması için Helsinki üzerindeki baskıyı artırdı. Ocak ayında Avrupa Konseyi aşırı açık prosedürü başlattı ve Finlandiya'ya istenen hedefe ulaşması için 2028 sonuna kadar süre verdi.
Haziran 2023'te göreve gelen Başbakan Petteri Orpo'nun hükümeti, bu parlamenter dönemde yaklaşık 9 milyar euro tasarruf etmeyi hedefleyeceğini söyledi. Ancak ekonomistler, sonraki seçimi kim kazanırsa kazansın çok daha derin kesintiler yapmak zorunda kalacağı konusunda uyarıyor.
Finlandiya Bankası Para Politikası ve Araştırma Departmanı danışmanı Jarkko Kivisto, DW'ye yaptığı açıklamada, "Şu anda tahmin edilen miktarlar 8 milyar ila 11 milyar euro arasında değişiyor" dedi.
Bu yılın başlarında, bir parti hariç tüm siyasi partiler, bir sonraki hükümetin ülkenin açığını 2031 yılına kadar GSYH'nin %2-2,5'ine düşürmeyi taahhüt ettiği bir borç frenini destekleme konusunda anlaştı.
Orpo'nun merkez sağ Ulusal Koalisyon Partisi, ikinci bir dönem kazanması halinde 9 milyar euro'luk ek kesinti sözü veren bugüne kadarki tek parti konumunda. Orpo, sağlık, sosyal bakım ve refah alanlarından ek tasarrufların yanı sıra, mevcut ödemeleri düşürmeden iş yeri emekliliklerini de hedeflemeyi planlıyor.
Sosyal Demokratlar reformları harcama kesintileri ve vergi artışları arasında bölmeyi planlarken, Orpo hedefine vergileri artırmadan ulaşmayı planlıyor; bu da kamu hizmetlerinin faturayı ödeyeceği anlamına geliyor.
Bununla birlikte Kivisto, "Açık o kadar büyük ki, vergi artışları ve harcama kesintilerini içeren bir pakete ihtiyaç duyacaktır" uyarısında bulundu.
Finlandiya'nın yoksulluk risk oranı AB ortalamasından düşük olsa da işsizlik bloğun diğer tüm bölgelerinden daha yüksek. Birlik istatistik ajansı Eurostat'a göre ağustos ayında Finlandiya'nın toplam işsiz sayısı, İspanya'nın %10'luk oranının hemen üzerinde %10,3 olarak gerçekleşti. Genç işsizliği ise %15,4'lük AB ortalamasına karşılık %23,3'e ulaştı.
Finlandiya Yeni Ekonomik Analiz Merkezi direktörü Lauri Olappa, hanehalkı harcamalarının halihazırda düşmesiyle birlikte, yeni bir kemer sıkma dalgasının iç ekonomi için sert bir darbe olacağı konusunda uyardı.
Olappa, DW'ye yaptığı açıklamada, "Nüfusun dörtte birinden fazlası kamu sektöründe çalışıyor, bu nedenle bu işçiler işten çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa tasarruf oranı artacak ve özel harcamalar yeniden düşecektir" dedi.
Ardışık baskılar...