Art arda dokuz yıldır dünyanın en mutlu ülkesi seçilen Finlandiya'da huzursuz bir hava hakim. Normalden daha soğuk bir kış kapıda ve bununla birlikte yılların en sert kemer sıkma bütçesi de geliyor.
Nisan ayında yapılacak seçimler yaklaşırken, artık tartışmanın konusu ne kadar kesinti yapılacağı değil; hangi hizmetlerin, sosyal hakların ve emekli maaşlarının en büyük kesintilerle karşılaşacağı.
Finlandiya'nın borç ve açık seviyeleri, bir bankacılık krizinin ve önemli bir ihracat ortağı olan Sovyetler Çöküşü'nün İskandinav ülkesini kendi Büyük Buhranı'na sürüklediği 1990'lardan bu yana en kötü durumunda.
Geçtiğimiz ay Finlandiya İstatistik Kurumu, ulusal borcun ikinci çeyrekte gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %90,3'üne ulaştığını doğruladı. Pandemiden önce bu rakam yaklaşık %65 seviyesindeydi.
Doğudaki sorun yeniden sebebin bir parçası. Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı tam kapsamlı işgalinden bir yıl sonra NATO'ya katıldıktan sonra savunma harcamalarını artırdı. Enerjisinin yaklaşık üçte biri için Moskova'ya güvenen Helsinki, diğer tedarikçilere geçerken çok daha yüksek maliyetlerle de karşı karşıya kaldı.
Bununla birlikte Finlandiya hükümeti, kısmen yaşlanan nüfus ve yavaşlayan ekonomik büyüme nedeniyle 2008/2009 Küresel Finans Krizi'nden bu yana kazandığından daha fazlasını harcadı. Geçtiğimiz ay Devlet Hazinesi, 2026 yılında mali açığın GSYH'nin %4,2'sine ulaşacağını öngördü.
Brüksel, Avrupa Birliği kurallarının üye devletlerin GSYH'nin %3'ünün altında kalmasını zorunlu kılması nedeniyle Helsinki'ye borçlanma açığını kapatması konusunda baskı yaptı. Ocak ayında Avrupa Konseyi aşırı açık prosedürü başlattı ve Finlandiya'ya istenen hedefe ulaşması için 2028'in sonuna kadar süre verdi.
Haziran 2023'te göreve gelen Başbakan Petteri Orpo'nun hükümeti, bu parlamento döneminde yaklaşık 9 milyar euro tasarruf etmeyi hedefleyeceğini söyledi. Ancak ekonomistler, sonraki seçimleri kim kazanırsa kazansın çok daha derin kesintiler yapmak zorunda kalacağı konusunda uyarıyor.
Finlandiya Bankası Para Politikası ve Araştırma Departmanı'nda danışman olan Jarkko Kivisto, DW'ye yaptığı açıklamada, "Şu anda tahmin edilen rakamlar 8 ila 11 milyar euro arasında değişiyor" dedi.
Bu yılın başlarında, bir parti hariç tüm siyasi partiler, bir sonraki hükümetin ülkenin açığını 2031 yılına kadar GSYH'nin %2-2,5'ine düşürmeyi taahhüt ettiği bir borç frenini destekleme konusunda anlaştı.
Orpo'nun merkez sağ Ulusal Koalisyon Partisi, ikinci bir dönem kazanması halinde ilave 9 milyar euroluk kesinti sözü veren bugüne kadarki tek parti. Orpo, sağlık, sosyal bakım ve refah alanlarında yapılacak ek tasarrufların yanı sıra mevcut ödemeleri düşürmeden iş yeri emekli maaşlarını da hedeflemeyi planlıyor.
Sosyal Demokratlar reformları harcama kesintileri ve vergi artışları arasında bölmeyi planlarken, Orpo hedefine vergileri artırmadan ulaşmayı planlıyor; bu da kamu hizmetlerinin faturayı ödeyeceği anlamına geliyor.
Ancak Kivisto, "Açık o kadar büyük ki, hem vergi artışlarını hem de harcama kesintilerini içeren bir pakete ihtiyaç duyacaktır" uyarısında bulundu.
Finlandiya'nın yoksulluk risk oranı AB ortalamasından düşük olsa da işsizlik bloğun her yerinden daha yüksek. Topluluk istatistik kurumu Eurostat'a göre, Ağustos ayında Finlandiya'nın toplam işsiz sayısı İspanya'nın %10'luk oranının hemen üzerinde %10,3 olarak gerçekleşti. Genç işsizliği ise %15,4'lük AB ortalamasına karşılık %23,3'e ulaştı.
Hanehalkı harcamalarının halihazırda düşmekte olduğunu belirten Finlandiya Yeni Ekonomik Analiz Merkezi Direktörü Lauri Olappa, yeni bir kemer sıkma turunun iç ekonomi için ağır bir darbe olacağı konusunda uyardı.
Olappa, DW'ye yaptığı açıklamada, "Nüfusun dörtte birinden fazlası kamu sektöründe çalışıyor, bu nedenle bu işçiler işten çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalırsa, tasarruf oranı artacak ve özel harcamalar yeniden düşecek" dedi.