ABD Başkanı Donald Trump bu hafta, BM Genel Kurulu'na yaptığı yüksek profilli konuşmadan Çin lideri Xi Jinping ile Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği kritik zirveye kadar küresel sahnede yeniden ağırlığını koymaya çalıştı.
Ancak Trump'ın diplomatik hareketliliği, birçok analistin gerek içeride gerekse dışarıda sorunlarla boğuştuğu yönündeki algısını değiştirmeye yetmedi. Bu sorunlar arasında ABD'de benzin fiyatlarını artıran ve onay oranlarını yerle bir eden genişleyen bir İran savaşı yer alırken, müttefikleriyle ilişkileri kötüleşiyor ve Çin'den gelen yapay zeka meydan okuması yoğunlaşıyor.
Gücünün sınırları gözler önüne serilen Trump, Orta Doğu'daki krizden Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına kadar birçok konuda dünya liderlerinin direnişiyle karşılaşmaya başladı ve bu durum dış politika gündeminin tıklandığı izlenimini yarattı. Bu durum, Trump'ın Cumhuriyetçi Partisinin kasım ayında kendisini siyasi olarak daha da kısıtlayabilecek ara seçimlerle karşı karşıya olduğu bir dönemde yaşandı.
Buna rağmen Trump'ın salı günü Birleşmiş Milletler'de yaptığı konuşma, geçen yıl Beyaz Saray'a döndüğünden beri Washington'ın İkinci Dünya Savaşı'nın küllerinden yarattığı kurallara dayalı küresel düzeni nasıl sarstığının sert bir hatırlatıcısı oldu kürsüsünden, İran'ın bir anlaşmayı kabul etmemesi halinde onu yok etmekle ilgili yeni bir tehditte bulundu, OPEC üyesi Venezuela'ya yönelik baskıcı yaklaşımını "zafer kazanana aittir" diyerek savundu ve uluslararası hedeflerine ulaşmak için ABD ordusunu konuşlandırmaktan vazgeçmeyebileceğinin sinyalini verdi.
Bu sert duruşa rağmen, Trump'ın perşembe günü Xi ile yaptığı görüşmeler, ABD başkanını, ülkesinin dünya ile ticaretindeki artışı yöneten ve ABD'nin İran çatışmasının ekonomik sonuçlarıyla boğuştuğu bir dönemde daha güçlü bir pozisyonda görünen bir Çinli mevkidaşı ile karşı karşıya getirdi.
Yapılan heybetli ve törensel ama özden yoksun devlet ziyareti, yapay zeka, ticaret, Tayvan ve İran gibi çetin sorunlara rağmen bu arka planda gerçekleşti. En somut sonucun, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında aslen kasım ayında sona ermesi planlanan ticaret ateşkesinin iki ay uzatılmasıyla sınırlı olduğu görüldü.
Trump iki güç arasındaki farklılıkları kamuoyu önünde dile getirmeye pek ilgi göstermezken, Çin devlet medyası kapalı kapılar ardında Xi'nin kendisine Tayvan'ın bağımsızlığına karşı çıkması yönünde çağrıda bulunduğunu bildirdi. Çin'in hak iddia ettiği demokratik olarak yönetilen ada, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde en tartışmalı konu olmaya devam ediyor.
Trump'ın görünüşe göre çatışmacı olmayan tutumu, Pekin'in teknoloji ve otomobil üretimi için kritik bir girdi olan ve Pekin'in misilleme olarak elinde tutma yeteneğini gösterdiği nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü sayesinde yumuşatılan daha önceki şahin, tarifelere dayalı yaklaşımından çok uzaktı.
Obama yönetiminde dış politika danışmanlığı yapan ve şu anda Global Situation Room stratejik danışmanlık şirketinin başında bulunan Brett Bruen, "Trump kendisini, gücün haklı olduğu bir dünyaya geri götürürken görüyor" dedi.
"Ancak Xi Jinping ve yükselen Çin gücü söz konusu olduğunda ne kadar bocaladığı dikkate değer."
Reuters'ın sorularına yanıt veren bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump'ın dış politikasının duvara çarptığı fikrini reddetti ve BM'deki açıklamalarının, İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek de dahil olmak üzere "ABD çıkarlarını dünya çapında ilerletmedeki çeşitli zaferlerini vurguladığını" söyledi. Tahran her zaman nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu belirtmiştir.