Avrupa, Rusya'nın geniş çaplı işgaline karşı Ukrayna'yı destekleme faturasıyla yine baş başa kaldı. İşgal altındaki ülkenin ekonomik ve finansal ihtiyaçları bir an olsun durmuyor. Bütçelerin yeniden gözden geçirilmesinin konuşulduğu bir dönemde, Kremlin'in yörüngesindeki isimlere uygulanan yaptırımlar çerçevesinde AB'de dondurulan Rus devlet varlıklarının Kiev'e aktarılması fikri Brüksel'de yeniden canlandı. Başta Belçika'daki Euroclear olmak üzere menkul kıymet saklayıcılarında kilitli tutulan bu varlıklar on milyarlarca euroyu buluyor.
Geçtiğimiz yıl, Ukrayna için bir kredi tahsis etmek amacıyla tartışmalı bir formülle bu paraya başvurulmaya çalışılmış, ancak Belçika'nın tüm üye ülkelerin Moskova'nın misillemelerini, olası davaların sonuçlarını ve zararlarını ortaklaşa üstlenecekleri bir tür açık çek imzalaması yönündeki baskıları fikrin rayından çıkmasına neden olmüştü.
Şimdi ise Avrupa Komisyonu, bu fonların gönderileceği özel bir Avrupa yapısı veya aracı kurumu oluşturmayı inceliyor. Topluluk kaynakları, bunun Euroclear kuruluşunda tutulan ve Rusya Merkez Bankası'na ait olan yaklaşık 200 milyar euroluk dondurulmuş varlıkla ilişkili yasal ve finansal riski izole etmeye olanak tanıyacağını açıklıyor.
Brüksel'den üst düzey bir yetkili, bu yaklaşımın "duruma göre uyarlanarak" bir "batık bankaya" (bad bank) benzediğini belirtiyor: Varlıkları ve her şeyden önemlisi bunlarla ilişkili riski Euroclear'dan ayırmak ve sorunu Belçika dışına taşımak. Yetkili, "Bu yeni AB yapısının kontrolü altına girdikten sonra, bu fonlar Ukrayna için bir finansman operasyonunun teminatı olarak kullanılabilir ve Rusya'nın tazminat talebi riski üye ülkeler arasında paylaştırılabilir" diyor.
Komisyon teknisyenleri, bu formülün —geçtiğimiz yıl varlıklar üzerinden hayata geçirilmeye çalışılan sözde "tazminat kredisi"nin de— bir müsadere anlamına gelmediğini, çünkü Rusya'nın savaş tazminatlarını ödemesi durumunda Ukrayna'nın parayı geri ödeyeceğini savunuyor. Moskova ise bunun tam tersini iddia ediyor.
Şimdiye kadar AB, Ukrayna için bu varlıkların dondurulmalarından ötürü elde ettiği olağanüstü karları kullandı. Ağustos 2026'ya kadar yaklaşık 8 milyar euro toplandı. Ukrayna, Yirmililer grubuna 2027 yılına kadar ek olarak yaklaşık 30 milyar euroya ihtiyaç duyacağını bildirdi.
İşgalin başlangıcından bu yana AB ve üye devletleri Ukrayna için halihazırda yaklaşık 228,7 milyar euro kaynak aktardı. Geçtiğimiz yıl, Rus varlıklarına el uzatma formülünün hayata geçirilememesi üzerine, 2026 ve 2027 yılları için 90 milyar euroluk bir kredi biçiminde finansal can simidi fırlatılması kararlaştırıldı.
Ancak Kiev; devletin ayakta kalmasını sağlamak, emekli maaşlarını, maaşları, altyapıyı ödemek ve ayrıca silahlanma için daha fazla paraya ihtiyacı olacağını, bu yüzden Rus varlıklarını bir şekilde kullanma baskısının arttığını uyarıyor. Yaz sonunda İspanya, İsveç, Hollanda ve Polonya, Avrupa Komisyonu'ndan tartışmayı yeniden açmasını talep etmiş ve bu fonların kullanımı için "yeni seçenekleri" araştırmaya çağırmıştı.
İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, İspancalı José Manuel Albares ile Polonyalı ve Hollandalı mevkidaşları Radoslaw Sikorski ve Tom Berendsen topluluk liderliğine yazdıkları bir mektupta, "[90 milyar euroluk] Ukrayna'ya Destek Kredisi belirgin bir fark yaratıyor, ancak bunun yetmeyeceğinin hepimiz farkındayız" vurgusunu yapmışlardı. Ancak Yirmiler Grubu arasında dondurulmuş Rus varlıklarını kullanma mekanizması konusunda henüz bir anlaşma bulunmuyor.