Geçtiğimiz pazar günü Brezilya'da yapılan ve Flavio Bolsonaro'nun ilk turda elde ettiği az farkla zaferin ardından 25'inde ikinci turda belirlenecek olan seçimler, Arjantin siyasi sisteminin karşı karşıya olduğu başlıca ikilemlerin bir kısmını kontrast yoluyla belirli bir perspektiften değerlendirmemize olanak tanıyor. Bu durum, ekonomik tartışmaların yönlerini, kurumsal meseleyi, "yeni" liderliklerin doğasını ve her şeyden önemlisi demokratik kültürü (diyalog, uzlaşmalar, hoşgörü, çoğulculuk, farklılıklara saygı, gözden düşürülen ifade özgürlüğü gibi değerler) kapsıyor. Bu hayati konular, vilayetlerin yarısından fazlasının seçim takvimini ayırması dinamikleri nedeniyle sonsuz bir seçim yılı olacak olan 2027 boyunca ülkamizin kamu arenas şekillendirecektir: 14 Şubat'ta Neuquén'de başlayacak ve 24 Ekim'deki ulusal seçimlere veya 21 Kasım'da yapılması öngörülen olası ikinci tura kadar uzanacaktır.
İlk olarak, makroekonomik istikrar, hem ekonomik kalkınma için hem de her şeyden önemlisi iktidardakilerin muhalefete kıyasla göreceli avantajlarla seçim süreçleriyle karşılaşması için gerekli bir koşuldur, ancak hiçbir şekilde yeterli değildir. Düşük enflasyona, bağımsız bir Merkez Bankasına ve devlet tahvillerinde çok iyi bir nota (o çok arzulanan ve gerekli yatırım derecesine) sahip olmasına rağmen, Şili ve Peru'da yakın zamanda yaşananlarda olduğu gibi, Brezilya'daki iktidar kanadı bunu seçim terimlerine tahvil edemedi. Aksine, nüfusun geniş kesimlerinin karşılanmayan talepleri -güvenlik meselesiyle başlayarak- ve “geleneksel siyaset”ten duyulan yüksek hayal kırıklığı seviyeleri muhalefetin lehine olma eğilimi gösteriyor. Dolayısıyla bu durum, son on iki aydaki enflasyon %30'u aşmasına rağmen, kendisini Carlos Menem ile 1995 seçimlerinde ve geçen yılki yasama seçimlerinde yaptığı gibi, toplumun istikrarı sağlama mücadelesini kendisine “ödüllendirmesine” odaklanmış gibi görünen Javier Milei için bir uyarı olarak okunabilir.
Toplumların, hükümetlerin başarılarını -maddi açıdan belirgin bir iyileşme anlamına geldiği durumlarda bile- takdir etmesi ne kadar sürer? Brezilya'da ilginç bir paradoks doğrulanıyor: Yükselen sosyal hareketliliğe sahip modernleşme, özellikle en çok fayda sağlayan kesimlerin öncelikler ve tercihler ajandasını değiştiriyor. Er ya da geç, kendi sınırlamalarının esneksizliği içinde bir şekilde sıkışıp kalan ve eski önceliklerle koşullandırılan hükümetleri sorgulayan yeni talepler ortaya çıkıyor.
İstikrar sürecinde başarı elde ettiğinden bu yana -otuz yıl önce- Brezilya, Fernando H. Cardoso'nun başkanlıklarıyla başlayan ve Lula'nın ilk hükümetine başladığı 2003 yılından itibaren derinleşen erdemli bir dövüze girdi. Ancak bu ekonomik ve sosyal ilerleme, yalnızca maddi değil, aynı zamanda iktidar kampanyası uzmanlarının bugüne kadarki tüm büyüklüğüyle hesaba katmadığı sembolik ve arzu edilebilir değişimleri de tetikledi. Solun önde gelen entelektüelleri bile bu yapısal dönüşümlerin derinliğini ve karmaşıklığını nihayet boyutlandırıyor (örneğin, geçen salı piaui.uol.com.br adresinde yayınlanan José H. Bortoluci'nin derin ve rafine analizine bakın).
Dikkate alınması gereken bir diğer unsur da aşırı kutuplaşmadır: Seçmenlerin 10'da 9'u Lula veya Bolsonaro'dan yana eğilim gösterdi. Bu...