IMF'nin Pakistan ile dördüncü ödemeler dengesi ve üçüncü iklim finansmanı gözden geçirmeleri konusunda vardığı personel seviyesi anlaşması, pek bir olay çıkmadan gerçekleşti ki bu durum başlı başına bir anlam taşıyor.
Heyet İslamabad'da iki hafta geçirdi, 2026 4. Madde istişarelerini tamamladı ve IMF İcra Kurulu onay verdiğinde 1,2 milyar doların serbest bırakılmasını sağlayacak bir anlaşmayla ayrıldı. Hiç kimse farklı bir sonuç beklemiyordu. Fon'un, mali hedeflerini tutturan bir borçluya karşı sert bir tutum takınması pek olası değil. Görüşmelerin sanal ortamda yapıldığı, anlaşmasız sonuçlandığı ve Kurul fonları Mayıs ayında serbest bırakana kadar uzadığı Mart ayı ile bunu karşılaştırın. Son tur daha az manşetlerde yer aldı çünkü bütçe üzerindeki zorlu pazarlıklar çoktan yapılmıştı. Mevcut bütçe GSYİH'nin yüzde 2'si oranında bir birincil fazlalık üzerine kurulmuş durumda ve borçveren şimdi bu taahhüdün tahsilatını yapıyor. Rutine oturan bir program piyasalara güven veriyor. Aynı zamanda İslamabad'ın bu senaryonun dışına çıkmak için ne kadar az alana sahip olduğunu da gösteriyor.
Borçverenin kendi değerlendirmesi oldukça cömert. Yetkililerin Orta Doğu çatışmasının etkilerini başarıyla atlattığını ve izlenen politikaların istikrarı koruduğunu belirtiyor. Rezervler yaklaşık 21,5 milyar dolar seviyesindeyken enflasyon Mayıs ayındaki zirvesinden geriledi. Yine de yakından bir inceleme, Eylül ayında yüzde 10,3 olan enflasyonun Devlet Bankası'nın orta vadeli hedef aralığının oldukça üzerinde kaldığını gösteriyor. Geçen yılki yüzde 3,6'lık büyüme, yaklaşık yüzde 2'lik yıllık nüfus artışıyla birleştiğinde, kişi başına düşen kazançları cılız bırakıyor.
Dünya Bankası, 2025 yılı için yoksulluk oranını yaklaşık yüzde 42,4 olarak belirlerken, büyümenin tek bir yılda ilave 1,9 milyon insanın yoksulluk sınırının altına kaymasını önlemek için çok zayıf olduğunu ifade etti. İhracat da aynı hikayeyi anlatıyor. Mal ihracatı yaklaşık yüzde 6 düşüşle 30,1 milyar dolara gerilerken, bunun 17,9 milyar dolarını tekstil oluşturdu. İthalat ise yüzde 8 artışla 69,8 milyar dolara yükseldi ve dış ticaret açığını 39,6 milyar dolara çıkardı. BT hizmetlerindeki büyüme toplam ihracatı 40 milyar dolar civarında tuttu; bu memnuniyet verici olsa da yurt dışına daha fazla mal satan bir imalat tabanının yerini tutamaz.
Öneriler, manşet rakamından daha fazla ilgiyi hak ediyor. Borçveren, maliyetli ve çok geniş hedefli olduğu gerekçesiyle akaryakıt destek programının kademeli olarak kaldırılmasını istiyor. Kapsamlı bir sübvansiyonu sonlandırmak, kağıt üzerinde bitirmeyi kabul etmekten siyasi olarak daha zordur. Ayrıca borç veren, dairesel borcun geri dönmemesi için zamanında tarife ayarlamaları, orta vadeli bir vergi stratejisi, elektrik dağıtımında özel sektör katılımı, KİT'lerin daha iyi yönetilmesi ve özelleştirmede ilerleme talep ediyor. Önceki gözden geçirme açıklamalarını okuyanların birçoğu bu listeyi tanıyacaktır. Aynı ajanda tekrar edildiğinde sorulması gereken soru şudur: Ne kadar şey değişti? Fon'un bağlılık dili bunu yanıtlamıyor. Dilim gelecek. Hükümetin henüz kanıtlayamadığı şey ise yoksulluğu azaltacak ve yurt dışına daha fazla satış yapacak kadar hızlı büyüyen bir ekonomidir; bu artık daha fazla ertelenemeyecek bir sorundur.
Dawn gazetesinde 9 Ekim 2026 tarihinde yayınlanmıştır.