MUMBAI: Hintli mühendis Tushar Shetty'nin Mumbai'deki dairesinin penceresinden görünen manzara, yapay zeka patlaması benzeri görülmemiş bir veri merkezi inşaatı yarışını körüklerken dünyanın dört bir yanında yaşanan bir gerilimi gözler önüne seriyor.
21. kattaki penceresinin dışarısında bir zamanlar gür yeşilliklerle kaplı olan alan, teknoloji devinin Hindistan'da yapay zeka altyapısına yönelik 2030 yılına kadar planladığı 21 milyar dolarlık yatırımının bir parçasını oluşturan Amazon tesisine yer açmak için ağaçların kesildiği kırmızı bir toprak yara izine dönüşmüş durumda.
Henüz beş ay önce yaptığı evi kasteden 46 yaşındaki Shetty, "Bilseydim bu evi satın almazdım" dedi.
Virginia'nın banliyölerinden Amsterdam ve Dublin'in eteklerine kadar sakinler, gürültü, fırlayan elektrik tüketimi, su stresi ve yerleşim mahallelerinin sanayileşmesinden şikayet ederek yapay zeka veri merkezlerinin yayılmasına karşı giderek daha fazla isyan ediyor.
Bu direniş, Amazon, Google ve Microsoft'un, Batı'daki Maharashtra'dan güneydeki Andhra Pradesh'e kadar uzanan ve Başbakan Narendra Modi'nin “tüm dünyanın verilerine” ev sahipliği yapma ihtirasını ilerleten tesisler için milyarlarca dolar akıttığı Hindistan'da da zemin kazanıyor.
Şimdilik ABD ve Çin'den çıkan öncü modellerle boy ölçüşemeyen Hindistan, yapay zekanın fiziksel omurgasında hakimiyet kurmanın da en az bunlar kadar değerli olabileceğine bahse girerek farklı bir yol izliyor.
Bu strateji, dünyanın arka ofisi cazibesini yitirirken, Modi'nin yatırım söyleminin merkezinde yer alıyor; ancak bu hırs, kıt kaynaklara ilişkin endişeler ve dijital ekonomiye güç veren altyapıyla birlikte yaşayan topluluklarla çatışıyor.
Hindistan, nüfusunun yüzde 18'i için dünya tatlı su kaynaklarının yüzde 4'üne sahip ve veri merkezleri halihazırda su kıtlığı çeken şehirlerde kümeleniyor. S&P Global, Hindistan'daki veri merkezlerinin yüzde 60 ila yüzde 80'inin bu onlarca yılda yüksek su stresiyle karşılaşabileceğini tahmin ediyor.
Araştırma firması Mordor Intelligence'a göre, veri merkezleri 2025 yılında yaklaşık 150 milyar litre su kullandı ve bu rakamın 2030 yılına kadar iki katından fazla artması bekleniyor.
Mumbai yakınlarındaki Amazon projesi, Hindistan'ın en belirgin çatışma noktalarından biri olarak ortaya çıkıyor. Reuters'ın iki düzineden fazla bölge sakiniyle yaptığı görüşmeler ve resmi yazışmaların incelenmesi, projenin yerel elektrik ve su kaynaklarını zorlayacağı, özellikle çocuk ve yaşlıların sağlığına zararlı gürültü üreteceği yönündeki kaygıların arttığını gösteriyor.
Amazon ve yerel yetkililer, su ve elektriğin özel kaynaklardan sağlanacağını belirterek kamu hizmetlerine yük olmayacağını savunarak projeyi şiddetle savundu. Buna rağmen anlaşmazlık sokak protestolarını tetikledi ve muhalefet siyasetçilerini de mücadelenin içine çekti.
Modi hükümeti de veri merkezlerini internet üzerinden “Hindistan'ın dijital yaşamına güç veren görünmez motorlar” olarak tanıtarak ve modern teknolojilerin su ve elektriği daha verimli kullandığını savunarak halkı savunmaya geçti.
Elektronik ve Bilgi Teknolojisi Bakanlığı, Başbakanlık Ofisi ve Maharashtra başbakanlık ofisi yorum taleplerine yanıt vermedi.
8 Eylül'de aralarında yaşlıların da bulunduğu yüzlerce sakin, “Veri merkezleri enerji vampirleridir” yazılı dövizler taşıyarak sahanın yanında toplandı. Projenin başka bir yere taşınmasını istiyorlar.
Planlanan 54 dönümlük tesisin yakınında daire satın alan ancak sakin bir emekliliği öncelik haline getirmek isteyen 62 yaşındaki Vasudha Shetty, "Veri merkezi durursa kalırız... Devam ederse taşınırız" dedi.
Amazon toplulukla ilişkileri değerlendiriyor
Sahaya yakın yaşayan 1.000'den fazla sakin