Yapılan yeni bir analize göre Çin, Ukrayna'daki drone savaşından ders çıkarmak için herhangi bir dış güç arasında en sistematik çabayı yürüten ülke konumunda; askeri ve savunma sanayii analistleri yeni savaş alanı tekniklerini genellikle dört ay içinde kaleme alıyor.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından 7 Ekim'de yayımlanan bir makalede Lilly Min-Chen Lee ve Kateryna Bondar, bu derslerin Halk Kurtuluş Ordusu'nun (PLA) eğitimine, teçhizatına veya kuvvet yapısına kamuoyuna yansık şekilde girmesinin ise genellikle bir yıl veya daha uzun sürdüğünü yazdı.
Yazarlar, Çinli analistlerin çatışmayı "yaşayan bir ders kitabı" olarak ele aldığını belirtti. Ayrıca 2024 yılını, hem Rusya hem de Ukrayna'nın modern savaş alanını nasıl yeniden şekillendirdiklerini gösterecek yeterli ölçekte drone sahaya sürdüğü "dünya drone savaşının birinci yılı" olarak nitelendirdiler.
Çin'in çıkardığı dersler anlık taktiklerin ötesine geçiyor. Çinli analistler ayrıca seri üretilen droneların ekonomisini, ölüm zincirini (kill chain) kısaltmanın yollarını, sinyal karıştırmaya karşı daha dirençli fiber optik birinci şahıs görüş (FPV) dronelarını ve deniz ile hava dronelarına karşı çok katmanlı savunma sistemlerini incelediler.
Ayrıca drone birliklerinin nasıl organize edilmesi gerektiğini, endüstrinin büyük sayılarda drone üretmeye nasıl devam edebileceğini ve büyük drone sürüleri gibi konseptlerin uygulamada işe yarayıp yaramadığını da araştırdılar.
Bu derslerin nasıl içselleştirildiğini incelemek için Tayvan'ın Demokrasi, Toplum ve Gelişen Teknolojiler Araştırma Enstitüsü'nden misafir araştırmacı Lee ve CSIS kıdemli araştırmacısı Bondar, Merkezi Askeri Komisyon'un gazetesinden Çin'in füze, gemi inşa ve havacılık holdinglerinin dergilerine kadar 45 mecrada Temmuz 2022 ile Ağustos 2026 arasında yayımlanan 90'dan fazla Çince kaynaktan yararlandı.
Araştırmacılar; deniz drone'u saldırıları, fiber optik FPV dronelar, önleyici FPV dronelar, Örümcek Ağı Operasyonu tarzı baskınlar ve drone birliklerinin organizasyonu olmak üzere beş gelişmeyi; her birinin ilk kez ne zaman çatışmada görüldüğünü, Çinli analistler tarafından ilk kez ne zaman kaleme alındığını ve ilgili PLA eğitimi veya teçhizatının ne zaman halka açık şekilde ortaya çıktığını takip etti.
Araştırmanın sonuçlarına göre, Çin araştırmalarının büyük bir kısmı savaşı saldırıya uğrayan tarafın perspektifinden inceledi. Hava ve liman savunma tasarımcıları, Ukrayna'nın Rus gemilerine ve limanlarına düzenlediği deniz drone'u saldırılarını ve üs baskınlarını, Çin'e yönelik olası saldırıların birer provası olarak ele aldı.
Araştırmacılar, savunmaya yönelik derslerin yeni ekipmanlarda en hızlı şekilde kendini gösterdiğini tespit etti.
Derslerin uygulamaya konulduğunun diğer işaretleri arasında, bir Halk Silahlı Polis biriminin FPV dronelar ile eğitim alması; uçaksavar füze-top sistemleri, lazerler ve yüksek güçte mikrodalga silahlarının halka açık sergilenmesi ve PLA'nın hava ile deniz dronelarını etkisiz hale getirmeye yönelik tatbikatları yer aldı.
Ancak bazı dersler PLA eğitimlerinde diğerlerine göre çok daha hızlı görüldü.
Lee ve Bondar'ın tespit ettiği en hızlı vaka, Ukrayna'nın Rusya topraklarının içinden fırlatılan droneların 1 Haziran 2025'te stratejik bombardıman uçakları üslerini vurduğu Örümcek Ağı Operasyonu'nu (Operation Spiderweb) takip eden süreçti.
Yaklaşık dört buçuk ay sonra bir PLA tugayı, 20'den fazla drone operatöründen oluşan bir saldırı timine karşı savunma tatbikatı gerçekleştirdi. Devlet yayın kuruluşu CCTV'nin tatbikatla ilgili haberinde Ukrayna'ya hiçbir atıfta bulunulmamasına rağmen Lee ve Bondar bu iki olayı birbirine bağladı.
İki araştırmacının tespit ettiği en erken Çin Donanması deniz dronelarına karşı eğitim tatbikatı Ağustos 2025'te gerçekleşti; bu tarihte insansız tekneler, bir füze botu tatbikatında taciz senaryosunun bir parçası olarak yer aldı. Bu tarih, ilk Ukrayna deniz droneları