Addis Ababa, Etiyopya – Yaklaşık iki hafta süren şiddetli çatışmaların ardından Etiyopya federal güçleri, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nin (TPLF) de aralarında bulunduğu isyancı gruplar ittifakına ait güçlerin şehirden çekilmesiyle Tigray'ın başkenti Mekelle'ye girdi.
Geçtiğimiz ayın sonlarında patlak veren çatışma, 2022 Pretoria ateşkesini ve yıkıcı Tigray savaşını izleyen kırılgan barışı fiilen sona erdirdi.
Ancak Mekelle'nin ele geçirilmesi, çatışmanın sonundan ziyade geleneksel savaşın sonuna işaret ediyor olabilir. Tigray'ın diğer bölgelerinde çatışmalar devam ederken, Eritre birliklerinin kuzeydeki Tigray kasabalarına girdiğine dair raporlar, duruma potansiyel olarak daha tehlikeli bir bölgesel boyut kazandırdı.
Etiyopya federal güçleri, Tigray genelinde ilerlemek için hava ve kara güçlerini kullandı. Alamata ve Kobo kasabaları çevresinde art arda yenilgiler yaşayan isyancı güçler, çevre kırsalına çekildi. Savaşmaya devam edeceklerini taahhüt ettiler.
TPLF lideri Debretsion Gebremichael, "Düşmanla kendi şartlarımızda ve seçtiğimiz yerde karşılaşacağız" dedi.
Bu durum, Başbakan Abiy Ahmed hükümetinin federal güçlerin Mekelle'yi ele geçirmesinin ardından zafer ilan ettiği 2020'de başlayan savaşın yankılarını taşıyor. Tigraylı güçler daha sonra dağlarda yeniden gruplaşmış, bölgenin büyük kısmını ve başkenti geri alarak savaşı yaklaşık bir buçuk yıl uzatmıştı.
Özellikle TPLF ve diğer silahlı grupların dağlık araziyi uzun süreli bir silahlı isyana dönüştürmeyi başarması durumunda, yenilenen çatışma benzer bir seyir izleyebilir. Etiyopya halihazırda Amhara ve Oromia'da isyanlarla savaşıyor ve bu durum federal güçlerinin birden fazla cepheye yayılması ihtimalini artırıyor.
Ancak isyancıların yaşadığı savaş alanı gerilemeleri, Tigray'ın çok ötesinde yansımalara sahip olabilir. Bloomsbury İstihbarat ve Güvenlik Enstitüsü'nden Afrika analisti Hossamaldeen Ibrahim'e göre bu durum, Mısır'da ve Etiyopya'nın diğer rakipleri arasında endişe yarattı.
Ibrahim, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, "Mısır, Hedasi Barajı'nı [Rönesans Barajı] ve Etiyopya ordusunun Kızıldeniz'e yönelik her türlü hamlesini stratejik bir tehdit olarak görüyor, bu nedenle Eritre, Sudan ve Somali ile birlikte Etiyopya'nın tek taraflılığına karşı ittifak kurdu" dedi.
"Etiyopya bir deniz çıkışı arıyor; Eritre bunu varoluşsal bir tehdit olarak görüyor."
Etiyopya, Eritre'nin 1991'deki bağımsızlık savaşını kazanmasından bu yana karayla çevrili (denize kıyısı olmayan) bir ülke konumunda olup, Addis Ababa'yı uluslararası ticarete erişim konusunda büyük ölçüde komşu ülkelere bağımlı bırakmaktadır.
Abiy, 2023'ten bu yana Kızıldeniz'e erişimi giderek stratejik bir öncelik haline getirdi ve bu durum Eritre'de Etiyopya'nın özellikle Assab limanı üzerindeki hedefleri konusunda endişelere yol açtı.
Etiyopya halihazırda deniz ticareti için büyük ölçüde Cibuti'ye güvenirken, Kenya ve Somaliland üzerinden olanlar da dahil olmak üzere alternatif düzenlemeler de arıyor.
1 Haziran seçimlerinde partisinin zaferinin ardından yeni bir beş yıllık dönem için Pazartesi günü yemin eden Abiy, parlamento konuşmasında konuyu yeniden merkeze koydu.
Abiy parlamentoya yaptığı açıklamada, "Ver-al ilkesine dayanarak, Etiyopya'nın denize bir çıkışı olmasını sağlamak için gayretle çalışacağız" dedi.
Bu mesele giderek daha fazla daha geniş bir bölgesel mücadelenin parçası haline gelmektedir.
Son aylarda Mısır, Eritre, Sudan ve Somali kendilerini Etiyopya'nın bölgesel hedefleri konusunda ortak endişeleri paylaşırken buldular. 4 Ekim'de dört ülkenin liderleri Mısır'ın Yeni Alamein kentinde dörtlü bir istişare zirvesinde bir araya gelerek bölgesel meseleleri ele almış ve siyasi, ekonomik ve ticari işbirliğini güçlendirme taahhüdünde bulunmuşlardır.