Warwick Üniversitesi'nden bir bilim insanı ekibi, olağanüstü nitelikte astronomik bir keşfe imza attı. Araştırmacılar, HS 0209+0832 adlı beyaz cücenin yörüngesinde dönen bir “anka kuşu gezegeni” tespit etti. Bu gezegensel cisim, temel bir özelliğe sahip: Kökeni, kendisine hayat veren yıldızın kalıntılarına dayanıyor. Yıldızlarıyla birlikte birincil aşamada oluşan Güneş Sistemi'nin geleneksel gezegenlerinin aksine bu yeni dünya, yıldızın son nefesini verdiği aşamada uzaya püskürttüğü maddeden doğdu. Nature Astronomy'de yayımlanan çalışmanın baş yazarı ve doktora öğrencisi Jamie Williams, bu olguyu beklenmedik bir durum olarak tanımladı. Williams, “Bunlar, bir yıldızın ölürken dışarı attığı maddeden oluşan dünyalar. Bir beyaz cücenin etrafında böylesini bulmak tamamen beklenmedikti. Bu durum biraz, bir zamanlar yörüngesinde döndüğü aynı yıldızın küllerinden yeniden doğan bir gezegen bulmaya benziyor” diye açıkladı.
Bu keşif, Hubble Uzay Teleskobu'nun bu sistemde ilk kez olağandışı kimyasal imzalar yakaladığı 1999 yılından bu yana açıklanamayan astronomik bir gizemi çözüme kavuşturuyor. Spektroskopik analiz, beyaz cücenin atmosferinde yüksek seviyelerde niyobyum, nikel ve bakır bulunduğunu ortaya koydu. Bu ağır elementler, yıldız ölümünün net göstergeleri olarak işlev görüyor. NASA'ya göre beyaz cüce, bu gezegeni yoğun bir radyasyonla bombardımana tutuyor; bu enerji, gezegen atmosferinin buharlaşmasına neden olarak yeniden yıldız çekirdeğine dönüyor ve Hubble tarafından tespit edilen maddeyle yüzeyini kirletiyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden teorik astrofizikçi Nicholas Stone, bu ağır elementlerin yalnızca ölen yıldızların içindeki aşırı koşullarda sentezlenebildiğini ayrıntılı olarak belirtti.
NASA'nın TESS uydusu, bu gezegensel cismin varlığının doğrulanmasını sağladı. Fotometrik veriler, 4,4 günlük bir periyoda sahip sinüzoidal bir sinyal gösterdi; bu da yıldızından altı milyon kilometre uzakta yer alan bir gaz devinin varlığına işaret ediyor. Jüpiter büyüklüğündeki bu dev gezegen, yıldız kalıntısının artık ısısı nedeniyle kademeli olarak parçalanmasına yol açan yakın bir yörünge izliyor.
Warwick Üniversitesi'nden Profesör Boris Gänsicke, bu keşfin modern bilim açısından taşıdığı önemi vurguladı. Gänsicke, “HS 0209+0832'nin yörüngesindeki gezegenle ilgili en dikkat çekici şey, başka bir yerden gelmiş bir gezegen ya da sistemin kuruluşundan kalma bir hayatta kalan olmaması; aksine, kendi yıldızının ölürken püskürttüğü aynı maddeden inşa edilmiş gibi görünmesidir” ifadelerini kullandı. Araştırmacıya göre sistem, yıldız ve gezegen evrimine dair yenilenmiş bir bakış açısı sunuyor.
Araştırma, buzlu bir cisimden veya ortak bir önyıldız diskinden köken alma ihtimalini dışlıyor. Elde edilen veriler, püskürtülen maddeyi yakalamak ve bu yeni dünyanın yoğunlaşmasını sağlamak için ikili bir yoldaş yıldızın varlığının zorunlu olduğuna işaret ediyor. Bilim insanı ekibi, bu tür sistemlerin sıklığını belirlemek için gözlemlere devam edecek. Bu keşif, bir yıldızın ana kol evresinden sonra ortaya çıkan gezegenlerin incelenmesine yönelik bir pencere aralıyor. Çalışma, bir güneşin ölümünün, bazı durumlarda gezegensel sistemlerin tarihinde yeni bir bölümün başlangıcını temsil ettiğini kanıtlıyor.