ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını teslim alıp alamayacağına ilişkin, bunun Rusya'dan alınan S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili meselenin çözülmesine bağlı olduğunu söyledi.
Atina ziyareti sırasında ekathimerini gazetesine röportaj veren Rubio, “S-400 sistemiyle ilgili. Dolayısıyla şu anda bu mesele çözülmüş değil ve yasal olarak, sorun çözülene kadar bu transferi gerçekleştiremeyiz,” dedi.
Rubio, Türkiye'nin NATO üyesi olduğunu ve Trump'ın uçakların teslimatının, mümkün olması halinde, gerçekleştirilmesini istediğini söyledi. Ancak ABD Kongresi tarafından kabul edilen yasaların ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'ndaki hükümlerin F-35'lerin Türkiye'ye transferine ilişkin katı şartlar getirdiğini belirtti.
Rubio, “Şu anda bu mesele çözülemez durumda ve yasal olarak, bu sorun çözülene kadar transfer gerçekleşemez,” dedi. Bunun nasıl çözülebileceğine ilişkin “çeşitli seçenekler” bulunduğunu belirten Rubio, ancak henüz bir sonuca ulaşılmadığını kaydetti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 30 Eylül Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Türkiye'deki S-400 sistemlerinin başka bir ülkeye taşınmasına ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü söyledi.
Peskov'un açıklaması, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un S-400 sistemlerinin başka bir ülkeye devredilmesinin mümkün olabileceğini söylemesinin ardından geldi.
Lavrov, Moskova'nın, sistemlerin gönderileceği ülkenin Rusya ile dostane ilişkilere sahip olması ve S-400'lerin bakımını üstlenmesi koşuluyla böyle bir transfere onay verebileceğini belirtmişti.
Türkiye, Suriye savaşı ve Ankara-Washington ilişkilerindeki diğer anlaşmazlıkların yaşandığı dönemde, 2017 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri satın aldı.
NATO müttefikleri tarafından eleştirilen anlaşmanın ardından ABD, Türkiye'ye Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırım uyguladı.
Washington ayrıca, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programındaki katılımını sona erdirdi. Ankara, programdan çıkarılmadan önce F-35 uçakları için ödeme yapmış ve programın üretim sürecinde yer almıştı.
Türkiye uzun süredir F-35 programına dönüş konusundaki anlaşmazlığın çözülmesi için Washington ile görüşüyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi de son dönemde Ankara'nın programa yeniden dahil edilmesi ihtimaline açık mesajlar verdi.
Trump, Temmuz ayının başlarında Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye'nin F-35 programına yeniden alınması ihtimalini değerlendirdiğini söylemişti.
S-400'lerin Türkiye'den başka bir ülkeye transfer edilmesi, Washington ile Ankara arasındaki anlaşmazlığın çözümünde önemli bir adım olabilir. Ancak mevcut açıklamalarda Türkiye'nin sistemleri hangi ülkeye devredeceğine veya transferin ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.
Rusya'nın Türkiye ile S-400'lerin geleceği konusunda temas halinde olduğunu doğrulaması, konuya ilişkin görüşmelerin sürdüğünü gösteriyor.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi veya Kıbrıs nedeniyle ihtilaf yaşanmasına “asla izin vermeyeceklerini" belirtti.
Rubio, böyle bir senaryoda ABD'nin iki ülke arasındaki gerilimin daha da tırmanmasını önlemek için bir güvenlik taahhüdünde bulunup bulunmayacağı yönündeki soruya, Türkiye ve Yunanistan'ın NATO müttefiki ve ortağı olduğunu hatırlatarak yanıt verdi.