Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan ile imzaladığı savunma anlaşmasının en son versiyonu olan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, ülkenin Yemen'deki Husi milisleriyle tırmanan çatışmaları ortasında şekilleniyor.
Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026'da imzalanan üçlü savunma taahhüdüne göre, ilgili devletlerden herhangi birine yapılacak silahlı bir saldırı hepsine yapılmış sayılacak.
Ancak, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik devam eden saldırılarına ve Suudi güçlerinin Yemen'deki Husi militanlarına yönelik saldırılarına rağmen, ne Pakistan ne de Türkiye, komuta ve operasyon yapıları hâlâ geliştirilme aşamasında olduğu gerekçesiyle anlaşmanın imzalanmasından bu yana Suudi Arabistan'ın muharebe operasyonlarına katılmamıştı.
Fakat pazartesi gününden bu yana durum, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin savunma ve dışişleri bakanları ile üst düzey askeri komutanlarının Suudi başkenti Riyad'da gerçekleştirdiği acil toplantının ardından değişti. Ortak bir açıklamaya göre Türkiye ve Pakistan, kolektif savunma taahhütlerini derhal pratik olarak uygulamaya koymaya karar verdi. Bu durum, askeri kuvvet ve yeteneklerin sağlanmasını ve Suudi Arabistan'da hızlı bir şekilde konuşlandırılmalarının güvence altına alınmasını ifade ediyor. İttifakın ilk genel sekreteri olarak emekli bir Pakistanlı korgeneral olan Nauman Mahmood'un atandığı da duyuruldu. Mahmood, üç yıllık bir süre için görev yapacak.
Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nde Orta Doğu güvenliği üzerine kıdemli bir araştırma görevlisi olan Burcu Özçelik, DW'ye yaptığı açıklamada, "Ankara ve İslamabad şüphesiz Suudi krallığının Husi tehdidi karşısındaki duruşunu güçlendirmeyi ve Mekke anlaşmasının ilk gerçek sınavını geçebileceğini ve oyunun kurallarını değiştiren bir ittifak olarak ortaya çıkabileceğini göstermeye çalışacaktır" dedi.
Özçelik, "Ancak Mekke paktının operasyonel olarak ne anlama geldiği, konuşlandırılan özel yetenekler ve görevlerinin kapsamı dahil olmak üzere henüz kamuoyuna açıklanmadı" diyerek bunun "sayısız hassasiyetin ortasında bu tür askeri operasyonlar için olağandışı olmadığını" sözlerine ekledi.
2026 Küresel Ateş Gücü (Global Firepower) askeri güç sıralamasına göre Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin toplamda yaklaşık 1,4 milyon aktif personeli, 3.400 civarında askeri uçağı, 6.000 tankı ve 340'tan fazla deniz unsuru bulunuyor.
Çarşamba günü Suudi Arabistan, Riyad'ın kuzeyinde bir balistik füzeyi daha havada imha etti. Hafta başlarında Suudi destekli Yemen hükümet güçleri, stratejik Bab el-Mendeb Boğazı ve Mukha kenti çevresindeki Kızıldeniz kıyısı boyunca toprakları geri almak için büyük çaplı bir taarruz başlatmıştı. Suudi Arabistan bu taarruzu desteklemek için hava saldırıları düzenledi.
Potansiyel bir Türk askeri konuşlandırmasının kapsamı belirsizliğini koruyor. Türkiye bir NATO üyesidir, bu da buradaki herhangi bir askeri katılımının tüm askeri ittifak için daha geniş yansımalar doğurabileceği anlamına geliyor.
Pazartesi günü Riyad'da yapılan toplantının ardından açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, masada yalnızca askeri seçeneklerin olmadığını belirtti. Fidan, "Sorunun barışçıl yollarla ve diyalogla çözülmesi için neler yapılabileceğini de ele aldık" dedi.
Türkiye'nin Mekke savunma anlaşmasına katılımı ülkedeki muhalefet partileri tarafından eleştirildi. Türkiye anayasasına göre uluslararası anlaşmalar genellikle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onayını gerektiriyor, ancak bu onay henüz verilmiş değil.
İstanbul milletvekili Namık Tan, konuyla ilgili olarak "Sözde Mekke ortak savunma anlaşması, Türkiye parlamentosunun onayına sunulmadan nasıl geçerli olabilir ve uygulanabilir?" şeklinde tepki gösterdi.