Arama sonuçlarında daha fazla makale keşfedin
Tanınmış isimlerden Mario Draghi, kısa süre önce yayımladığı bir makalede, Avrupa Birliği'nin kaybolan rekabet gücünü geri kazanmak için yapay zekaya (YZ) ve veri altyapılarına öncelik vermesi gerektiğini savunuyor. Ancak Avrupa'nın YZ mücadelesi laboratuvarlardan ve algoritmalardan çok uzakta sonuçlanabilir.
Bu mücadele hiç kimsenin beklemediği bir yerde, yani elektrik şebekelerinde karara bağlanabilir. Çünkü Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin ile yapay zeka alanında rekabet etme niyetini ne kadar çok dile getirirse, bunu yapabilme gerçek kapasitesinin o kadar sıradan ama bir o kadar da hayati bir şeye bağlı olduğu ortaya çıkıyor: Yeterli, güvenilir ve ekonomik açıdan sürdürülebilir elektrik enerjisine kim erişebilecek?
Yapay zeka devasa bir hesaplama gücü ve dolayısıyla muazzam miktarda enerji gerektirir. Ancak Avrupa'nın yapay zeka altyapısının omurgasını oluşturacak veri merkezleri herhangi bir yere kurulamaz; çevresel sorunların yanı sıra uygun bir şebekeye, hızlı bağlantılara, uygun araziye, finansmana ve en önemlisi rekabetçi maliyetlerle elektrik sağlama kapasitesine ihtiyaç duyuyorlar.
Büyük çelişki burada yatıyor. Avrupa, küresel YZ hesaplama gücünün %5'inden daha azını (ABD'nin %75'lik oranına karşılık) barındırdığı için, yapay zeka konusunda daha büyük bir rol oynamak istiyor. Ancak yatırımcıların veri merkezleri inşa etmek istediği bölgelerin birçoğunda elektrik şebekesi zaten tıkanmış durumda. Yeni bağlantı başvuruları katlanarak artarken, şebekelerin genişletilmesi yıllar alıyor. Böylece yeni ve kendine özgü bir "trafik sıkışıklığı" türü ortaya çıkıyor: Yatırımlar elektrik almak için kuyrukta bekliyor.
Ve bir kuyruk oluştuğunda, birinin kimin önce geçeceğine karar vermesi gerekir. Görünüşte teknik nitelikteki bir süreci kritik bir ekonomik ve politik tercihe dönüştüren de tam olarak budur. Bağlantıların önceliğini belirleyen kurallar sadece kabloları, trafo merkezlerini ve mevcut kapasiteyi karara bağlamıyor.
Dolaylı olarak hangi projelerin ilerleyeceğini, hangi işletmelerin yatırım yapacağını, hangi bölgelerin hesaplama gücü merkezlerine dönüşeceğini ve hangilerinin geride kalacağını belirlerler. Başka bir deyişle enerji politikası, sanayi politikasına dönüşüyor. Bu durum, küresel YZ haritasında kendi yerini kurmaya çalışan Avrupa için özellikle büyük önem taşıyor. Avrupa Birliği, gerekli hesaplama altyapısını oluşturmak amacıyla devasa veri merkezlerine yönelik kamu desteği hazırlıyor.
Ancak kamu finansmanı tek başına yeterli değildir. Eğer bir proje zamanında şebekeye bağlanamazsa, yatırılacak milyonlar veya milyarlarca euro kağıt üstünde kalma riskiyle karşı karşıya kalır. Dolayısıyla mesele sadece kaç veri merkezinin inşa edileceği değil; hangi veri merkezlerinin ve kimler tarafından inşa edileceğidir.
Elektriğe erişim kuralları böylece kazananları ve kaybedenleri seçen görünmez bir mekanizma olarak işlev görebilir. Araziye ve sermayeye sahip olan ancak bağlantıyı zamanında güvence altına alamayan bir proje, pazar penceresini kaçırabilir. Buna karşılık, mevcut kapasiteye sahip bir bölgede yer alan bir işletme rekabet avantajı elde eder. Bununla birlikte, şebeke bağlantısı otomatik olarak sürdürülebilir bir yatırım anlamına gelmez. Bir veri merkezinin elektrik gücü güvence altına alınmış olabilir...