Gazze Şeridi - 7 Ekim 2023'te İsrail'in Gazze'ye yönelik soykırım niteliğindeki savaşı başladığında, birçoğu güneye gitmek üzere zorunlu göç emirleri altında kalan yüz binlerce Filistinli evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre, savaşın başlangıcından bu yana 27 Eylül 2026 itibarıyla Gazze'de en az 74.018 Filistinli hayatını kaybetti, 175.079 kişi ise yaralandı.
Kimileri evlerini, eşyalarını ve anılarını geride bırakarak hiçbir şey alamadan kaçtı. Diğerleri ise geride bırakmaya katlanamadıkları şeyleri yanlarına almayı başardı: Bir kitap, bir müzik aleti, bir oyuncak, bir evcil hayvan veya bir hatıra eşyası.
Gazze'deki insanlara, 7 Ekim'den sonra evlerinden kaçarken yanlarında ne götürdüklerini ve savaş sırasında defalarca yerinden edildikten sonra akıllarında nelerin kaldığını sorduk.
Gazze'nin kuzeyindeki Beyt Hanun'da yaşayan 30 yaşındaki Ömer Abdülhekim Hamad, gece yarısı civarında bir göç emri aldığında, yoğun bombardımana rağmen biraz daha kalmaya karar verdi. Bir daha asla geri dönemeyebileceğinden korkarak evinden alabildiklerini toplamak istiyordu.
Kurtarmayı düşündüğü ilk şey, yaklaşık 500 kitaptan oluşan kişisel kütüphanesiydi.
Yerine konulamayacağını düşündüğü eski ve nadir kitaplara öncelik vererek yaklaşık 200 tanesini almayı başardı.
30 Ekim 2023'te Beyt Hanun'dan ayrıldığından beri Ömer, önce Gazze Şehri'ne ve daha sonra hâlâ yerinden edilmiş durumda bulunduğu güneydeki Mağazi mülteci kampına taşınarak 13 kez yerinden edildi.
Ömer için kitaplar sıradan eşyalardan çok daha fazlasıydı. Okuma sevgisinin 15 yaşında nasıl başladığını anlatarak, "Onlar kimliğimin bir parçası" diyor.
Yanında taşıdığı kitaplar arasında Kelile ve Dimne'nin 1933 basımı da yer alıyor.
Savaşın büyük bir bölümünde Gazze'yi kasıp kavuran kıtlık benzeri koşullar sırasında, tüm kütüphanesini bir ya da iki kilogram un karşılığında takas etmeyi bile düşündüğünü, ancak çoğunu korumayı başardığı için minnettar olduğunu söylüyor.
Bugün, Gazze şehrinin merkezindeki Anka Kütüphanesi (Phoenix Library); savaş sırasında yıkılan kütüphanelerden kurtarılan yaklaşık 3.000 ve satın alınan diğer 4.000 kitap olmak üzere yaklaşık 7.000 kitap barındırıyor.
30 yaşındaki Şehd Ebu Hosa, 16 Ekim 2023'te Gazze'nin El-Cela mahallesindeki evinden ayrıldığında Lily ve Bobby adlı iki köpeğini de yanına aldı.
Yaşadığı yer değiştirme süreci onu Şifa Hastanesi'nden Gazze Şehri'nin güneyindeki Tel el-Hava'ya, ardından bir eve ve nihayet bir okul barınağına taşıdı.
Bu yolculuk, özellikle bombardıman sesinden korkan ve top atışları başladığında saklanan Lily başta olmak üzere her iki köpeğe de zor anlar yaşattı. Bobby ise yiyecek bulunamadığı için açlıktan öldü.
Lily'yi ailenin bir parçası olarak tanımlayan Şehd, "Lily'yi geride bırakmayı asla düşünmedim" diyor.
Kıtlık döneminde Lily, ailenin yedikleri mercimek ve ekmek gibi gıdalarla hayatta kalırken, Şehd de ellerindeki kısıtlı yemeği onunla paylaşmaya devam etti.
Şehd, bir zamanlar köpeklerden korktuğunu ancak kız kardeşi Lily ve Bobby'yi Mısır'dan getirdikten sonra bunun değiştiğini söylüyor.
Lily onunla özellikle yakınlaşarak zamanının çoğunu Şehd ile geçirdi ve yemeğini paylaştı. Köpeğin sadık ve nazik olduğunu belirten Şehd, köpeğin kendisinin tehlikede olduğunu sezdiğini ve onu korumaya çalıştığını anlatıyor.
Şehd, Gazze'deki tüm evcil hayvanların korku ve zarardan uzak, atılmadan, yiyecek, su ve uyuyabilecekleri güvenli bir yer bulabilmesini umuyor.
16 yaşındaki Yasin el-Kubt, 12 Ekim 2023'te Beyt Lahiya'daki evinden ayrılırken udunu da beraberinde götürdü.
Ailesi Orta Gazze'deki Ez-Züvayde'ye taşınırken, evleri daha sonra bombalandı ve enstrüman enkaz altında kaldı.
Yasin, Ocak 2023'ten beri uda sahip