Geçtiğimiz üç yıl içerisinde, 7 Ekim saldırıları ve İsrail'in Gazze'ye yönelik soykırım niteliğindeki savaşının ardından, daha geniş bölge çatışma, ekonomik çalkantı ve güç dengesinin paramparça olmasıyla damgalandı.
İran'ın uzun süredir bölgesel gücünün merkezinde yer alan ittifak ağı ağır darbe aldı ve ciddi şekilde zayıfladı. Yemen'deki Husiler ise dikkat çeken tek istisna olmaya devam ediyor.
İsrail bazı kazanımlar elde etti. Lübnanlı grup Hizbullah ve Filistinli grup Hamas'ın liderlerinin çoğu öldürülürken, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney de şubat ayında suikasta uğradı. İsrail, Gazze'nin çoğunu işgal etmiş durumda; burada 74.000'den fazla Filistinliyi öldürdü ve bölgenin büyük kısmını enkaz yığınına çevirdi.
Askerî saldırganlığı bir bedelle geldi; onu geleneksel müttefiklerinden izole etti ve Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere küresel çapta sevilmeyen bir konuma getirdi. Arap ülkeleriyle daha fazla normalleşme anlaşması yapma ihtimali, en azından kısa vadede, imkânsız görünüyor.
Bunun yerine İsrail, bölge genelinde saldırılar düzenlemeye devam ediyor; 2025'te Katar'ın Doha kentine düzenlenen saldırı gibi daha önce korunan kırmızı çizgileri aşıyor ve dünyanın dört bir yanındaki birçok hükümetin onu Orta Doğu'daki huzursuzluğun birincil kaynağı olarak görmesine yol açıyor.
Royal United Services Institute'ten (Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü) HA Hellyer, BAE dahil olmak üzere birkaç Arap devletiyle yapılan normalleşme anlaşmalarına atıfta bulunarak, "7 Ekim'den önce ABD'nin Orta Doğu'daki tüm politikası, İbrahim Anlaşmaları olarak adlandırılan süreç yoluyla İsrail'in bölgedeki varlığını normalleştirmek üzerine kuruluydu" dedi ve ekledi: "İsrail'in 7 Ekim saldırısına verdiği yanıt bunu sona erdirdi."
Bunun yerine ABD, merkezinde İsrail'in yer aldığı istikrarlı bir Orta Doğu yerine, bu yıl İran ile bir savaşa girdi ve o zamandan beri Tahran'ın Körfez'deki ABD müttefiklerini hedef almasını izlemekle yetindi; bu durum ABD'nin güvenlik şemsiyesinin algılanan güvenilirliğini darmadağın etti.
İnsansız hava araçları ve füzeler Katar'ın Ras Laffan gaz tesisini vurdu, Dubai havalimanı yakınlarında ve Füceyrah petrol bölgesinde yangınlar çıkardı. Eylül ayında Husiler Yemen'in Kızıldeniz kıyısı boyunca ilerleyerek Muha limanını ve yakınlardaki adaları ele geçirdi. Kazandıkları bu mevziler Bab el-Mendeb boğazındaki kontrollerini pekiştirerek, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar nedeniyle zaten daha da önem kazanmış olan küresel ticaret ve enerji arzının kilit güzergâhını tehdit etti.
Hellyer sözlerini şöyle sürdürdü: "ABD'ye tek başına yeterli bir güvenlik garantörü olarak duyulan inançta bir kayıp yaşandı."
Bölgedeki birçok aktörün ABD ile bağlarını sürdürdüğünü ve hatta bazı durumlarda derinleştirdiğini, ancak aynı zamanda güvenliklerini güvence altına almanın yollarını başka yerlerde arayan devletlerin Ağustos ayında imzaladığı ve birine yapılan saldırının hepsine yapılmış sayılacağını öngören Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasındaki Mekke güvenlik paktı gibi girişimlerin yanı sıra diğer dış aktörlerle de bu yüzden görüştüğünü belirtti.
ABD'ye güvenlik garantörü olarak duyulan güvenin azalmasının yanı sıra, ittifaklarda ve rekabetlerde dramatik bir yeniden yapılanma yaşandı. İran'ın ağı – özellikle de uzun süredir İsrail saldırılarına karşı caydırıcı bir itibara sahip olan Hizbullah – İsrail baskısı altında çöker gibi göründü.
Bu durum sırasıyla, İsrail'in ekim 2024'te ve mart 2026'da yeniden Lübnan'ı işgal etmesini ve Beşşar Esad'ın 2024'teki devrilmesinin ardından oluşan kısa süreli güç boşluğunda Suriye topraklarını ele geçirmesini sağlayan askerî hamlesini cesaretlendirdi.
"Orta Doğu her zaman çok yönlü ittifaklara sahne olmuştur. Ancak şimdi bu durum daha da belirginleşti" diyor Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı direktörü Sanam Vakil...