ŞAM: Suriye'nin tarım kalbinde, yeniden açılan pamuk çırçır fabrikalarının uğultusu, yıllar süren savaş, ekonomik baskı ve ihmal yüzünden darmadağın olmuş temel bir endüstriye bir umut ışığı sunuyor. Yine de batıdaki kurak çukurlardan Fırat Nehri boyunca uzanan sulanan nehir yataklarına kadar çiftçiler ve yetkililer; fırlayan üretim maliyetlerinin, şiddetli su kıtlığının ve net bir fiyatlandırmanın olmamasının, bu kırılgan toparlanmayı başlamadan bitireceği konusunda uyarıyor.
Suriye Arap Haber Ajansı'nın (SANA) bildirdiğine göre, 30 Eylül'de Hama vilayetindeki Mhardeh pamuk çırçır fabrikası dört yıllık atıl kalma süresinin ardından yeniden faaliyete geçti ve bu durum, Suriye'nin temel tarım mahsullerinden biri için işleme zincirini onarma yolunda kritik bir adım oluşturdu. Vardiya başına 12 ton ham pamuk işleme kapasitesine sahip olan bu tesis, Hama'daki faal Al-Assi çırçır fabrikası ile Halep'teki Tishreen çırçır fabrikasına katılırken, Hama'daki Al-Fida tesisi ise hala kapalı duruyor.
Ulusal düzeyde Tarım Bakanlığı, pamuk üretiminin bu sezon geçen yılki 69.587 tondan yaklaşık 79.467 tona ulaşacağını öngörüyor. Ancak üretimdeki bu mütevazı artışın altında, ezici girdi masraflarının yükünü taşıyan çiftçiler için zorlu bir mücadele yatıyor.
Fırlayan maliyetler ve daralan tarlalar
Batı Suriye'nin verimli Ghab çöküntüsünde — Hama vilayetindeki Al-Suqaylabiyah İlçesini kapsayan 410 kilometrekarelik tarımsal ovada — pamuk ekimi eski ölçeğinin çok küçük bir kesimine geriledi.
Ghab Yönetim ve Kalkınma Genel Otoritesi'ne atıfta bulunan SANA'ya göre çiftçiler bu sezon sadece 44.000 metrekare ekim yaparak, hedeflenen 4,5 milyon metrekarenin şaşırtıcı derecede gerisinde kaldı. Oradaki üretimin yalnızca 12 ton vermesi bekleniyor.
Bu düşüş, Ghab'ın 70 milyon metrekarelik bir alanda 22.000 tondan fazla pamuk ürettiği 2011 yılına kıyasla dramatik bir çöküşe işaret ediyor. Geçtiğimiz yıla gelindiğinde ise ekili alan zaten 90.000 metrekareye kadar küçülmüştü.
Otoritede tarımsal işler ve bitki koruma direktörü olan Talal al-Mawas, SANA'ya yaptığı açıklamada, "Pamuk yetiştirmek giderek daha maliyetli hale geliyor, bu da çiftçilerin üzerine ağır bir finansal yük bindiriyor ve birçoğunu daha az girdi gerektiren ve daha iyi getiriler sunan ürünlere yönelmeye sevk ediyor" dedi.
Al-Mawas, üreticilerin suya çok ihtiyaç duyan bu ürüne bağlanabilmesi için güvenilir su kaynaklarının ve ekim öncesinden belirlenen garantili, tatmin edici bir alım fiyatının şart olduğunu belirtti. Yerel çiftçi Mohsen Saqr da aynı endişeyi dile getirerek, istikrarlı su erişimini sağlamak için hükümetin sulama şebekelerinin ve barajlarının acilen rehabilite edilmesi gerektiğini vurguladı.
Benzer bir daralma, çiftçilerin yaklaşık 4,5 bin ton üretim yapmak üzere geçen sezon yaklaşık 23 milyon metrekare ekim yapmasının ardından ekimin keskin bir şekilde düştüğü Deyrizor gibi doğu vilayetlerini de vurdu.
Fiyat etiketi olmadan hasat
Eylül ortasında hasadın başladığı Fırat nehir yatağı üzerindeki kuzey Rakka vilayetinde yetiştiriciler benzer bir ikilemle karşı karşıya: tarlalarını ne kazanacaklarını bilmeden hasat ediyorlar.
Rakka Tarım Müdürlüğü uzmanlaşmış bürolar bölümü başkanı Ahmad Thalji, SANA'ya yaptığı açıklamada, hasadın 1.137 hektarı kapsadığını ve yaklaşık 3.166 ton ürün verdiğini, bunun da bu sezon ekilen 13.700 hektarın yaklaşık %8.3'ünü temsil ettiğini belirtti.
Thalji, yakıt, tohum, işçilik, gübre ve mekanik bakım masraflarının artırmasıyla üretim maliyetlerinin ton başına yaklaşık 700 dolar olduğunu tahmin etti. Hasat başlarken hiçbir resmi devlet alım mekanizmasının kurulmamış olması, birçok yetiştiriciyi ürünlerini satma konusunda...