Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan ile imzaladığı savunma anlaşmasının son versiyonu olan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, ülkenin Yemen'deki Husi milisleriyle tırmanan çatışması ortamında şekilleniyor.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026'da imzalanan üçlü savunma taahhüdüne göre, katılan devletlerden herhangi birine yapılacak silahlı saldırı hepsine yapılmış sayılacak.
Ancak, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik devam eden saldırılarına ve Suudi Arabistan'ın Yemen'deki Husi militanlarına yönelik saldırılarına rağmen, anlaşmanın imzalanmasından bu yana ne Pakistan ne de Türkiye komuta ve operasyon yapıları hâlâ geliştirilme aşamasında olduğu gerekçesiyle Suudi Arabistan'ın muharebe operasyonlarına katılmamıştı.
Ancak pazartesi gününden bu yana, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin savunma ve dışişleri bakanları ile kıdemli askeri şeflerinin Suudi başkenti Riyad'da gerçekleştirdiği acil toplantının ardından durum değişti. Ortak bir bildiride, Türkiye ve Pakistan kolektif savunma taahhütlerini pratik anlamda derhal uygulamaya koymaya karar verdi. Bu, askeri güç ve kabiliyetlerin sağlanması ve Suudi Arabistan'da hızlı bir şekilde konuşlandırılmasının güvence altına alınması anlamına geliyor. İttifakın ilk genel sekreteri olarak emekli Pakistanlı korgeneral Nauman Mahmood'un atandığı da duyuruldu. Mahmood, üç yıllık bir süre için görev yapacak.
Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nde Orta Doğu güvenliği kıdemli araştırma görevlisi Burcu Özçelik, DW'ye yaptığı açıklamada, "Ankara ve İslamabad şüphesiz Suudi krallığının Husi tehdidi karşısındaki duruşunu güçlendirmeye çalışacak ve Mekke anlaşmasının ilk gerçek sınavını geçebileceğini ve oyun değiştiren bir ittifak olarak ortaya çıkabileceğini gösterecektir" dedi.
Özçelik, "Ancak Mekke paktının operasyonel olarak ne anlama geldiği, konuşlandırılan özel yetenekler ve görevlerinin kapsamı dahil olmak üzere kamuoyuna açıklanmadı" diyerek bunun "sayısız hassasiyetin ortasındaki bu tür askeri operasyonlar için alışılmadık bir durum olmadığını" sözlerine ekledi.
2026 Küresel Ateş Gücü askeri güç sıralamasına göre, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin toplamda yaklaşık 1,4 milyon aktif personeli, yaklaşık 3.400 askeri uçağı, 6.000 tankı ve 340'tan fazla deniz unsuru bulunuyor.
Çarşamba günü Suudi Arabistan, Riyad'ın kuzeyinde bir balistik füzeyi daha havada imha etti. Hafta başlarında Suudi destekli Yemen hükümet güçleri, stratejik Bab el-Mendep Boğazı ve Mokha şehri çevresindeki Kızıldeniz sahil şeridi boyunca toprakları geri almak için büyük çaplı bir taarruz başlatmıştı. Suudi Arabistan taarruzu desteklemek için hava saldırıları düzenledi.
Potansiyel bir Türk askeri konuşlandırmasının kapsamı belirsizliğini koruyor. Türkiye'nin bir NATO üyesi olması, buradaki herhangi bir askeri katılımının tüm askeri ittifak için daha geniş yansımaları olabileceği anlamına geliyor.
Pazartesi günü Riyad'daki toplantının ardından konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, masada sadece askeri seçeneklerin olmadığını belirtti. Fidan, "Sorunun barışçıl yollarla ve diyalogla çözülmesi için neler yapılabileceğini de ele aldık" dedi.
Türkiye'nin Mekke savunma anlaşmasına katılımı ülkedeki muhalefet partileri tarafından eleştirildi. Türkiye anayasasına göre uluslararası anlaşmalar genellikle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onayını gerektiriyor ancak bu onay henüz verilmedi.
İstanbul milletvekili Namık Tan, "Sözde ortak savunmaya dair Mekke anlaşması, Türkiye parlamentosuna onay için sunulmadan nasıl geçerli olabilir ve uygulanabilir?" diyerek tepki gösterdi.