İSLAMABAD: Yüksek Mahkeme Çarşamba günü, zulüm kanıtlanmamış olsa bile, 1939 tarihli Müslüman Evliliklerinin Feshi Kanunu'nun artık hüküm içeren bir maddesi kapsamında evliliğin *şiqaq* (evlilik içi geçimsizlik) gerekçesiyle feshedilebileceğine hükmetti.
Müslüman Evliliklerinin Feshi Kanunu'nun 2(ix) numaralı artık hükmü, bir kadının evliliğinin feshine dair mahkeme kararı alabileceği gerekçeleri açıklamaktadır.
Yüksek Mahkeme kararında şu ifadeye yer verdi: "Bir evlilik mahkeme tarafından feshedilebilir, ancak hiçbir eş, hukukun ve delillerin temeli olmaksızın, yasal bir haktan adli olarak mahrum bırakılmamalı ve adli olarak bir lekeyle yükümlendirilmemelidir."
Karar, Adalet Şahid Vahid'in başkanlık ettiği ve Adalet Naim Ahter Afgan, Muhammed Haşim Han Kakar, İhtiyar İbrahim ile Miangul Hasan Evrengzeb'den oluşan beş üyeli bir heyet tarafından verildi.
Hâkimler, Zeyneb Bibi ve İmran Naz Begüm tarafından Peşaver Yüksek Mahkemesi'nin (PHC) ayrı kararlarına karşı açılan iki bağlantılı dilekçeyi ele almışlardı.
Her iki dava da eşlerin zulüm gerekçesiyle evliliğin feshini talep ettiği ve nafaka, mehir ile çeyiz eşyası talebinde bulunduğu aile mahkemesi davalarından kaynaklanmıştı. Aile mahkemesi her iki davada da zulmün kanıtlanamadığına hükmetmiş, ancak her iki evliliği de kadının evlilikten kurtulma hakkı olan *hula* yoluyla feshetmiştir.
Aile mahkemeleri ayrıca her iki kadına da mehirlerini iade etmeleri talimatını verirken, istinaf mahkemesi ve Peşaver Yüksek Mahkemesi bu kararları büyük ölçüde onamıştır.
İki kadın Yüksek Mahkeme önünde iki temel şikâyet dile getirdi: Birincisi, davaları zulme dayandığı için hula talep etmedikleri ve onaylamadıkları halde evliliklerinin yasal olarak hula yoluyla feshedilemeyeceği; ikincisi ise mali taleplerinin tamamen kabul edilmesi gerektiği.
Adalet Vahid'in kaleme aldığı Yüksek Mahkeme'nin dilekçelere ilişkin 15 sayfalık kararında, *hula* ile *şiqaq* arasında bir ayrım yapılarak, hula'nın eşin evlilikten kurtulma yönündeki iradi seçiminden kaynaklandığı ve olağan olarak mali sonuçlar doğurduğu açıklandı.
Kararda, buna karşılık *şiqaq* durumunun, ciddi bir evlilik ihlalinin nesnel olarak tespit edilmiş bir koşulundan kaynaklandığı ve eşin mehirden vazgeçmesine veya kurtuluşunun karşılığı olarak herhangi bir menfaate bağlı olmadığı belirtildi.
Yüksek Mahkeme, aile mahkemelerinin, davacıların zulüm gerekçesiyle evliliklerinin feshi yönündeki taleplerini, açık ve iradi rızaları veya seçimleri alınmaksızın *hula* kararlarına dönüştürmekte hata yaptığına hükmetti.
Kararda, *hula*'ya dayanan bu kararların sürdürülemeyeceği, ancak Yüksek Mahkemenin feshin tamamen ortadan kaldırmadığı ifade edildi.
Yüksek Mahkeme şu açıklamada bulundu: "Evlilik ilişkileri ciddi ve sürekli bir kopuş yaşamıştır; uzlaşma başarısız olmuştur; deliller kanuni zulüm gerekçesini kanıtlamamaktadır ve bir bütün olarak ele alınan kayıt, Kuran-ı Kerim'in Nisa Suresi'nin 35. ayetinde öngörülen ve İslam hukukunda kabul edilen türden bir 'şiqaq' durumunu ortaya koymakta, böylece davaları 1939 Kanunu'nun 2(ix) maddesinde yer alan artık hüküm kapsamına sokmaktadır."
Yüksek Mahkeme kararı, feshin bu nedenle yasal olarak sürdürülebileceğini, ancak aile mahkemelerinin benimserdiğinden farklı bir hukuki temel üzerine kurulabileceğini belirterek, davacıların evliliklerinin *hula* temelinde değil, 1939 tarihli Müslüman Evliliklerinin Feshi Kanunu'nun 2(ix) maddesi kapsamına giren *şiqaq* gerekçesiyle feshedilmesi gerektiğini ekledi.
Bununla birlikte, davacılara iade, teslim veya...