Ermenistan'ın Başbakanı Nikol Paşinyan'ın aynı anda iki sandalyede oturma politikası, yani hem Avrupa Birliği'ne (AB) yakınlaşma hem de Avrasiya Ekonomi Birliği'nde (AEB) kalma isteği giderek karmaşık bir karakter kazanmaya başlamıştır. Resmi Moskova'nın "aynı anda birbiriyle çelişen iki ittifaka üye olunamaz" beyanlarını defalarca kulak arkası eden Paşinyan, AB ile entegrasyonu derinleştirirken (6 Ekim tarihinde AB yetkilisi Ermenistan ile viza serbestisi meselesini gündeme getirmiştir) AEB ile işbirliğini sürdürmek istediğini belirtmektedir.
Paşinyan bu siyaseti alternatiflerin yaratılması olarak sunmaktadır. Ona göre, AB'ye entegrasyon hiçbir şekilde AEB'den çıkmak anlamına gelmemektedir. Hükümet başkanı, çeşitli ekonomik ortaklarla ilişkileri genişletmeyi manevra imkanlarını artırmak olarak lanse etmektedir. Ancak burada ciddi bir sorun vardır. Ekonomik ve siyasi entegrasyonlar arasında keskin sınır bulunmaktadır. Eğer mesele AB üyeliğine dönüşürse, bu durum Ermenistan'ın AEB'deki statüsüyle bağdaşmayacaktır. Burada dikkat edilmesi gereken husus, hem AB'nin hem de AEB'nin birer gümrük birliği olmasıdır. Halihazırda Ermenistan, AEB'nin ortak gümrük tarifeleri ve ticaret politikasıyla ilgili yükümlülükler taşımaktadır. Ancak AB'ye üye olursa, bu kez bu kurumun ortak gümrük ve ticaret politikasına katılmak zorundadır. Bu nedenle aynı anda iki sandalyede oturmak imkansızdır. Çünkü iki sistemin tarifeleri, ticaret anlaşmaları, teknik standartları ve üçüncü ülkelerle ilişkiler konusundaki kuralları tamamen aynı değildir.
Nisan ayında Rusya lideri Vladimir Putin de Paşinyan ile görüşmesinde bu konuya üstü kapalı bir şekilde değinerek, meselenin siyasi değil ekonomik karakter taşıdığını ifade etmiştir. Ermenistan hem AEB'de hem de AB'de aynı anda kalamaz. Söz konusu görüşmede Putin, Ermenistan'ın Rusya'dan gazı Avrupa fiyatlarından çok daha ucuza aldığına dikkat çekmiştir. Putin her ne kadar "mesele siyasi değil" desede, görünen o ki buradaki asıl sorun tam da siyasi nitelik taşımaktadır. Çünkü Ermenistan, AB üyeliği bağlamında dış politika önceliklerini, ekonomik entegrasyon modelini, dış ticaret politikasını, enerji ve güvenlik ilişkilerini, normatif-hukuki sistemini de değiştirmek zorundadır. Bu da kendi nöbetinde Rusya'nın Ermenistan üzerindeki ekonomik, siyasi ve güvenlik etki mekanizmalarının zayıflaması anlamına gelmektedir.
Ermenistan'ın AB rotası birlik içerisinde de huzursuzluklar yaratmıştır. Cari yılın mayıs yaz aylarında 4 üye ülkenin liderleri, Ermenistan'da AB ve AEB arasında seçim yapılması için referandum düzenlenmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Paşinyan ise zaman kazanmak amacıyla AB üyeliği için gerçek kurumsal tabanın biçimlenmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Rusya ise Ermenistan'ın kararsızlığından rahatsızdır ve bir dizi yetkilisinin diliyle Erivan'ı karar vermeye çağırmaktadır. Hatta Kremlin kulislerinde, Erivan'ın katılımı olmaksızın yeni bir işbirliği formatının oluşturulması yönünde fikirler bile seslendirilmektedir.
Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi Ermenistan için ciddi bir risk demektir. Paşinyan iki ittifak arasında seçim yapmaktan kaçınarak zaman kazanmaya, manevra yapmaya çalıştığı süreçte, AEB üyeleri kendi aralarında yeni ekonomik ve siyasi mekanizmalar oluşturabilirler. Bu ise alternatifler yaratmaya çalışan Erivan'ın alternatifsiz kalması demektir. Erivansız bir AEB ise Ermenistan'ın ekonomik ve siyasi ağırlığına ciddi darbe vurabilir. Pazardaki imkanları, ticaret ilişkilerini, ticaret cirosunu göz önüne alırsak, bu sürecin Ermenistan için felaket olacağını söyleyebiliriz.
Erivansız AEB senaryosunun Ermenistan için sonuçları ise daha somut ekonomik alanlarda kendini gösterebilir. Birincisi, AEB ülkeleri Ermenistan'ı mevcut ticaret zincirlerinden tedr