Bilim insanları Henri Kagan ve Kenso Soai, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz keşifleri nedeniyle 2026 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı; bu açıklama ödül komitesi tarafından Çarşamba günü yapıldı.
Nobel haftasında her zaman açıklanan üçüncü ödül olan kimya dalındaki Nobel, Pazartesi ve Salı günleri duyurulan tıp ve fizik ödüllerinin ardından geldi.
Nobel Kimya Komitesi Başkanı Heiner Linke, “Yani bu yılki ödül temel kimya ile ilgili. Birçok molekül iki farklı versiyonda bulunur. Ellerim gibi. Birbirlerinin ayna görüntüsüdürler, birbirlerine benzerler ama özdeş değildirler. Ellerimi üst üste koyamam. Bu tür moleküllere, el anlamına gelen Yunanca kelimeden türetilen kiral adı verilir” dedi.
İsveçli mucit ve iş insanı Alfred Nobel’in vasiyetiyle kurulan; bilim, edebiyat ve barış alanlarındaki başarı ödülleri, çoğunlukla dünya savaşları nedeniyle yaşanan birkaç kesinti dışında 1901’den bu yana verilmektedir.
Mesleği gereği bir kimyager olan Nobel, 19. yüzyılda başta dinamit olmak üzere ağırlıklı olarak savaşla bağlantılı icatlardan büyük bir servet biriktirmiştir.
Ekonomi ödülü ise daha sonra İsveç merkez bankası tarafından finanse edilerek eklenmiştir.
Fizik, edebiyat ve barış alanlarındaki daha ünlü laureate'ler (ödül sahipleri) bazen gölgesinde kalsa da kimya ödülleri nükleer fisyon ve genetik dizileme teknikleri gibi birçok etkili keşfi yine de onurlandırmıştır.
Geçtiğimiz yılın kimya ödülü, iklim değişikliği ve tatlı su eksikliği gibi zorlukların üstesinden gelmeye yardımcı olabilecek moleküler yapılar olan metal-organik çatıların geliştirilmesi nedeniyle bilim insanları Susumu Kitagawa, Richard Robson ve Omar Yaghi'ye gitmişti.
Ödül sahipleri, madalyalarını Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta Stockholm’de düzenlenecek bir törenle İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf’tan alacaklar. Ödülleri, Stockholm Belediye Binası'nda düzenlenen görkemli bir ziyafet takip ediyor.
Ayrıca, dünyanın tartışmasız en prestijli bilim ödülünü kazanma şöhretinin yanı sıra 12 milyon İsveç kronunu (1,2 milyon dolar) da paylaşacaklar.
İsveç'te sunulmayan tek Nobel olan barış ödülü, ayrı olarak Oslo'da verilmektedir.