Küresel yapay zeka patlaması, dünya genelindeki ekonomilerin en önemli itici gücü haline gelirken, bazı ülkeleri geride bırakarak küresel eşitsizliği artırma riski taşıyor; bu uyarı Çarşamba günü Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva'dan geldi.
Georgieva ayrıca, yüksek borçlu gelişmiş ülkelerde "kararlı eylem" eksikliğinden yakındı ve kamusal maliyelerinin sağlığını yeniden tesis etmek için "çok sert politika seçenekleri" çağrısında bulundu.
Georgieva, IMF'nin önümüzdeki hafta Singapur'da gerçekleştirilecek yıllık toplantıları öncesinde yaptığı konuşmada, yapay zeka yatırım-gayri safi yurt içi hasıla oranının demiryollarına, elektrik şebekelerine veya telekomünikasyon ağlarına pompalanan nakdi geride bırakmasının muhtemel olduğunu söyledi.
Şirketlerin veri merkezleri ve diğer altyapılara milyarlarca dolar akıttığı, diğer ülkelerin ise çip ve robotik imalatından faydalandığı ABD, Çin ve Hindistan'da yapay zeka ile ilgili ticaretteki büyüme en net şekilde görülüyordu.
Georgieva, "Yapay zekayı sevin, nefret edin ya da korkun; o burada ve hızla dünya ekonomisindeki ülkelerin göreceli kaderlerinin kilit bir sürücüsü haline geliyor" dedi.
Georgieva, "Ancak bu durum bugünün yapay zeka ekonomilerini ileriye taşırken, büyük ölçüde diğerlerinin çoğunu pas geçiyor ve küresel alanda ekonomik eşitsizliği derinleştirme riskini artırıyor" uyarısında bulundu.
"Başarı, herkesin yapay zekanın dönüştürücü gücünden yararlanmak üzere sürece dahil edilmesini gerektirir; bu nedenle yapay zekaya küresel ölçekte erişim sağlamak son derece önemlidir.
Ve bu durum, elbette işbirliğini gerektirir. Birbirine bağlı dünyamızda ülkeler hayırseverlikten değil, kendi çıkarları doğrultusunda işbirliği yaparlar."
Bu konuşma, sektöre pompalanan devasa meblağlar ve son iki yılda piyasayı rekor seviyelere taşıyan patlamanın ardından yatırımcıların ne zaman getiri elde edeceği konusundaki artan endişelerin ortasında geldi.
Teknoloji firmaları yaz aylarındaki sarsıntının ardından bile yükselişini sürdürürken, çip üreticisi Nvidia Salı günü rekor kırarak piyasa değerini neredeyse 5,7 trilyon dolara yükseltti.
Georgieva, "Ancak kazançlar beklentilerin altında kalırsa, büyük ölçekli kaldıraçlar ile ABD hisse senetlerinin küresel alandaki büyük ve artan varlıkları, bir hayal kırıklığını derin etkilere sahip bir şoka dönüştürebilir" dedi.
Georgieva ayrıca, artan enflasyon ve faiz oranlarının körüklediği borçlanma maliyetlerinin, şirketlerin yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için çıkardığı devasa tahvil ihraçlarıyla daha da kötüleştiği hükümetler arasındaki artan borç seviyelerine değindi.
"Yüksek tahvil getirileri, bütçe kısıtlamalarının ve savunma dahil birbiriyle yarışan harcama önceliklerinin olduğu bir dönemde faiz faturasını şişiriyor" dedi.
"Daha yüksek politika faizleri, kısa vadeli borçlanma maliyetlerini doğrudan etkileyerek kısa vadeli faizleri yukarı çekiyor."
"Ve buna rağmen, saatın ihtiyacının bazı durumlarda ön ödemeli mali önlemlerle desteklenen, inandırıcı orta vadeli mali konsolidasyon planları olduğu yüksek borçlu gelişmiş ekonomilerde kararlı adımlar görmüyoruz."
Enflasyondaki artış büyük ölçüde Orta Doğu savaşının başlangıcından bu yana petrol fiyatlarındaki sıçramadan kaynaklandı, ancak Georgieva bu şokun büyük olmasına rağmen stoklara erişim, enerji verimliliği ve acil durum planlaması gibi unsurlarla sınırlandırıldığını söyledi.
Bununla birlikte, petrolün hala 100 doların üzerinde olduğunu, dizelin rekor seviyelerde seyrettiğini ve Körfez'den gelen doğalgaz arzının hâlâ ciddi şekilde aksayarak özellikle Asya ve Avrupa'yı olumsuz etkilediğini belirtti.
Ve İran savaşının hızla sona ermesi durumunda bile, "yüksek enerji fiyatları sorununun bir süre daha devam etmesinin muhtemel olduğu" konusunda uyardı.
Bazı merkez bankalarının faiz oranlarını artırarak enflasyonla mücadele etme adımlarını öven Georgieva, "şimdi birçok ülkede para politikasında ihtiyatlı bir şahin duruş sergilemek için iyi bir zaman olabileceğini" söyledi.
Georgieva, yükselen piyasaların,