Yapay zekadan (IA) bahsetmeden bir gün geçirmek imkansız. Yapay zekanın yakıtı olan veriler, sadece rastgele toplama faaliyetlerinin bir ürünü değildir. Bilim ve teknoloji sosyoloğunun deyimiyle veriler adeta «özenle pişirilir». Bilgi parçaları; temizleme, işleme, biçimlendirme ve benzeri süreçlerin ardından veriye dönüşür. Tüm bu süreçler aslında birer tercihtir. Veri üretme eylemi ise çok hızlı bir şekilde politik bir nitelik kazanır.
Amerikalı araştırmacı danah boyd’un (yayımcısının belirttiğine göre isminde büyük harf kullanılmasında ısrar ediyor) Fransa’da henüz yayımlanan kitabı (La Fabrique des données, 464 sayfa, 32 euro), sosyolojik anlamda son derece politik olan neredeyse destansı bir veri üretimi tarihine dalış yapmamızı sağlıyor. Başka bir deyişle kitap, bir güç müzakeresinin ürünü olan verileri inceliyor. Etnograf yazar, ABD demokrasisinin işleyişinin temelinde yer alan verileri, yani nüfus sayımı verilerini araştırıyor. Sekiz yıl boyunca nüfus sayımı bürosunun çalışmalarını içeriden takip ediyor. Kurumun pek çok çalışanının sırdaşı haline geliyor ve ne «astları ne de üstleri» olduğu için normalde pek dile getirilmeyen görüşleri toplayabiliyor. Anayasaya göre her on yılda bir yapılması öngörülen nüfus sayımı, her eyaletin Kongre'ye seçeceği temsilci sayısını belirlemek için kullanılıyor.
Kitap, 2020 nüfus sayımına ve «baskı altındaki bir ortamda meşru ve yüksek kaliteli verilerin üretilmesine» odaklanıyor. Dönem, Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminin sonlarıdır. Gerilimler ve baskılar oldukça yoğundur.
Kamu görevlileri, vatandaşlık sorusunu dahil etmek isteyen Trump yönetiminin artan zorlukları ve müdahale girişimleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Covid-19 pandemisi veri toplama çalışmalarını sekteye uğratmaktadır. Bazı kesimlerin nüfuslarının eksik sayılmasından veya verilerin araçsallaştırılmasından korkan sivil toplum kampanyaları ortaya çıkmaktadır.
Bu makalenin %47.59'unu okumanız kaldı. Devamı yalnızca abonelere özeldir.