SİNGAPUR, 7 Ekim (Reuters) - Uluslararası Para Fonu (IMF) Genel Müdürü Kristalina Georgieva Çarşamba günü yaptığı uyarıda, kalıcı olarak yüksek kalan enerji fiyatları, rekor seviyedeki kamu borçları ve yapay zeka yatırım patlamasından kaynaklanan risklerin küresel ekonomiyi tehdit ettiğini belirterek hükümetleri koruyucu mali ve para politikası önlemleri almaya çağırdı.
Georgieva, önümüzdeki hafta Bangkok'ta düzenlenecek olan IMF ve Dünya Bankası Yıllık Toplantıları'nın ön değerlendirmesini yaptığı konuşmasında, dünyanın iki farklı yöne çekildiğini söyledi: Bunlardan biri Orta Doğu çatışmalarından kaynaklanan olumsuz bir enerji arzı şoku, diğeri ise aynı zamanda enflasyonu körükleyen yapay zekadan kaynaklanan olumlu bir talep şoku.
"Bu iki gücün birleşik etkisi dünya genelinde son derece düzensiz hissediliyor" diyen Georgieva, yapay zeka patlamasının birçok ülkeyi teğet geçtiğini sözlerine ekledi.
Bangkok toplantıları sırasında açıklanacak olan yeni IMF büyüme tahminlerinin, en büyük büyüme aşağı yönlü revizyonlarının savaşın yıkıma uğrattığı ekonomilerde görüleceğini ortaya koyacağını belirten Georgieva; sivil ve ekonomik altyapısı büyük zarar gören Ukrayna ile İran'ın saldırılarına ve keskin bir şekilde azalan enerji ihracatına maruz kalan Körfez ülkelerinin bunlar arasında yer aldığını kaydetti.
Georgieva, IMF'nin en son Dünya Ekonomik Görünüm raporunun Temmuz ayındaki %3,0'lük durgun küresel büyüme tahminini 2026 yılı için genel olarak değiştirip değiştirmeyeceğini hazırladığı metinde belirtmedi.
2027'de %3,4'lük bir büyüme toparlanması öngören bu tahmin, Hürmüz Boğazı'nın Temmuz ayı ortalarında yeniden açılmaya başlayacağını ve Mart 2027'ye kadar savaş öncesi koşullara döneceğini varsayıyordu. Rapor, petrol fiyatlarının 2026'da varil başına ortalama 89 dolar, 2027'de ise 78 dolar olacağını öngörmüştü.
Georgieva, petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar seviyesinde seyrettiğini, bozulmuş arıtma kapasitesinin ise dizel dahil temel ürünlerde varil başına 100 dolarlık ek bir "krak-spred" (rafineri marjı) maliyeti yarattığını söyledi. Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan LNG sevkiyatlarına yönelik tehditler nedeniyle doğal gaz arzının kısıtlı kalmaya devam ettiği bir ortamda, kış ısıtma sezonunun talebi artıracağını da sözlerine ekledi.
"Körfez'deki savaş yakında sona dese bile, yüksek enerji fiyatları sorununun bir süre daha devam etmesi muhtemel" diyen Georgieva, Brent ham petrol vadeli işlemlerinin 2027 yılı boyunca yüksek petrol fiyatlarına işaret ettiğini belirtti.
Yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu, politika faizlerini ve gösterge tahvil getirilerini yukarı çektiğini söyleyen Georgieva; ABD, Almanya ve Japonya'nın 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin sırasıyla 2007, 2009 ve 1996'dan bu yana en yüksek seviyelerinde olduğunu ve hâlâ tırmanmaya devam ettiğini kaydetti.
IMF'nin 191 üye ülkesinin önümüzdeki hafta tartışacağı endişelere yenisini ekleyen bir diğer hususun da büyümeyi sekteye uğratan ve enflasyonist baskıları artıran artan kamu borcu yükü olduğunu belirten Georgieva, kamu borcunun İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek seviyede olduğunu ve 2030'dan önce GSYİH'nin %100'ünü aşmasının öngörüldüğünü ifade etti.
Georgieva, ABD başta olmak üzere gelişmiş ekonomileri borç yükleri açısından "en kötü suçlular" olarak nitelendirerek, borç-GSİH oranlarının gelişmekte olan piyasalardan ve düşük gelirli ülkelerden daha yüksek olduğunu vurguladı.
Politika yapıcıların mali sorunları çözmek için artık tek başına daha yüksek büyüme oranlarına güvenemeyeceklerini söyledi.
Ve yine de, maliye politikasındaki baskıyı hafifletmek de dahil olmak üzere önleyici mali önlemlerle desteklenen, güvenilir orta vadeli mali konsolidasyon planlarına acilen ihtiyaç duyulan yüksek borçlu gelişmiş ekonomilerde kararlı bir eylem görmüyoruz" dedi.
Beş buçuk yıldır hedef üstü seyreden enflasyonun ardından, yapay zeka yatırımları, enerji ve gıda fiyatı şokları, gümrük tarifeleri, artan savunma harcamaları ve yükselen borç servis maliyetleri kaynaklı enflasyonist baskıların devam ettiğini belirten Georgieva,
"Şimdi ihtiyatlı bir şahin eğilim sergilemek için doğru zaman olabilir"