SİNGAPUR — Uluslararası Para Fonu (IMF) başkanı, yatırımcıların ve hükümetlerin küresel ekonomiyi canlandırmak için güvendiği teknolojinin, aynı zamanda büyümeyi tehdit eden baskıları artırdığını belirterek, politikacılara borç konusundaki acil ve zorlu tercihleri ertelemeyi bırakmaları çağrısında bulundu.
İcra Direktörü Kristalina Georgieva, Çarşamba günü Singapur'daki bir etkinlikte izleyicilere yaptığı açıklamada, yapay zekanın "dünya ekonomisinde ülkelerin göreceli kaderlerinin hızla kilit bir belirleyicisi haline geldiğini" söyledi.
Ancak yapay zeka gelişimi, tırmanan enerji maliyetleri ve rekor seviyedeki kamu borçlarından oluşan üçlü güç, on yılın zaten "beklentilerin altında kalan" büyümesini zorluyor.
Georgieva, "İster sevin, ister nefret edin, ister korkun, yapay zeka burada" dedi.
Önümüzü hafta başlayacak olan bir dizi IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde konuşan Georgieva, küresel ekonomiyi aynı anda iki farklı yöne çekilen bir yapı olarak tanımladı: Şu anda sekizinci ayında olan Körfez'deki savaşın yarattığı "negatif enerji arz şoku" ve yapay zeka yatırım patlamasından kaynaklanan "pozitif talep şoku". Birleşik etkinin "dünya genelinde son derece dengesiz" olduğunu söyledi.
Olumlu tarafta, GSYH'nin bir payı olarak küresel yapay zeka yatırımı, demiryollarının, elektrik şebekesinin veya telekomünikasyon ağının inşasına giden miktarlara ulaşacak ve muhtemelen onları aşacak. Kendisi, yapay zeka donanımı ve ilgili teknoloji ürünlerinin şimdiden dünya mal ticaretinin onda birinden fazlasını oluşturduğunu belirtti.
IMF, doğru yapıldığı takdirde yapay zekanın yıllık dünya büyümesine yarım yüzde puana kadar katkıda bulunabileceğini tahmin ediyor. Georgieva, "On yıllık bir süre zarfında %3'ten %3,5'e çıkmak — bu, dünya ekonomisine ASEAN büyüklüğünde bir ekonomi eklemek gibidir" dedi.
Ancak faydaların son derece yoğunlaşması muhtemel. Bu patlama, küresel yapay zeka tedarik zincirine daha az dahil olan ekonomileri büyük ölçüde pas geçiyor ve bu durum "küre genelinde artan ekonomik eşitsizlik riskini artırıyor" dedi.
Bu patlama aynı zamanda ABD'den Avrupa'ya ve Asya'ya kadar politika yapıcıların peşini bırakmayan enflasyon endişesini de körüklüyor. Enerji ve gıda şokları, gümrük tarifeleri ve savunma harcamaları gibi "yapay zeka inşa patlaması da enflasyonisttir" dedi.
Orta Doğu çatışması diplomatik bir çıkış yolu belirtisi göstermeksizin sürerken, petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerinde kaldı. Rafinaj kapasitesi enerji arzını daraltırken, perakende dizel fiyatları da rekor seviyelere yükseldi.
ABD, Almanya ve Japonya'daki tahvil getirileri on yılların en yüksek seviyelerine fırlarken, bu enflasyon baskısı doğrudan tahvil piyasalarına akıyor. Georgieva, yapay zeka ile ilgili borçlular tarafından uzun vadeli özel tahvil ihracındaki balonlaşmanın da sermaye için hükümetlerle rekabet ettiğini, ancak artışın bir kısmının daha hızlı büyüme beklentilerini yansıtabileceğini belirtti.
Küresel kamu borcunun İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en yüksek seviyesine yakın olduğunu ve yakında GSYH'nin %100'ünü aşma yolunda ilerlediğini söyleyen Georgieva, gelişmiş ekonomilerin "en büyük suçlular" olduğunu ifade etti. Hükümetler 17 yıl boyunca faiz oranları büyüme oranlarının altında kaldığı için "nispeten kolay bir dönem" geçirdi. Georgieva, "Daha yüksek faiz oranları artık buna bir son veriyor" dedi.
Faiz-büyüme farkının artık "çok daha az elverişli" olduğunu ve "daha da yukarı tırmanmaya hazırlandığını" belirten Georgieva, bu durumun mali çaba harcamadan borç oranlarını düşürmek için gereken büyümenin "yakın vadede ulaşılmaz olduğu" anlamına geldiğini söyledi.
Bu baskı şimdiden Avrupa'da görünür hale gelmiş durumda; burada Alman tahvillerine kıyasla faiz farkları yalnızca Fransa ve İtalya için değil, euro bölgesi krizinden sonra borçlarını ve açıklarını azaltmış olan İrlanda, Portekiz ve diğerleri için de genişliyor.
Kamu borçlarını şişiren ve çoğu ülkenin mali açıklarının pandemii öncesi ortalamaların üzerinde kalmasına neden olan bir dizi şokun ardından, Georgieva sözlerini tamamladı: "Mali alan ağlıyor"