ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Reuters'a verdiği özel röportajda, Washington'ın taleplerini karşılamak ve ülkenin yedi aylık savaşını sona erdirmek için İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesinde anlamlı bir indirime gitmesi gerektiğini belirtti. Vance, Washington'ın Tahran'ın müzakerelerde kararları nasıl aldığından emin olamadığını da sözlerine ekledi.
ABD'nin dış savaşlara müdahil olmasına uzun süredir mesafeli yaklaşan Vance, çatışmaya bir çözüm müzakere edilmesinde lider rol üstlenmiş ve haziran ayında hızlı bir şekilde çöken geçici bir barış anlaşmasına aracılık etmişti. Savaş, küresel enerji piyasalarını sarsmış ve kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump ile Cumhuriyetçi Partililer için siyasi bir yüke dönüşmüştür.
Alaska'daki bir kampanya gezisinin ardından pazartesi günü konuşan Vance, herhangi bir anlaşmanın, gelecekteki nükleer indirim güvencelerinden ziyade İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesini düşürmesini gerektireceğini söyledi.
Vance, "Eğer nükleer silah istemiyorsanız, o zaman neden yüzde 60 zenginleştirilmiş yakıta ihtiyacınız var? Ve nükleer silah üretmeme taahhüdünüzü göstermek istiyorsanız, yüksek oranda zenginleştirilmiş yakıt üretmeyin. Bu çok temel bir eşik meselesidir" dedi.
"Bence nükleer silah üretmeme taahhüdünü göstermek isteselerdi, zenginleştirme kapasiteleri konusunda anlamlı bir şey yaparlardı" diyen Vance, İran ve ABD'nin son haftalarda savaşı sona erdirmeyi ve hayati bir küresel enerji sevkiyat rotası olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı amaçlayan teklifler alışverişinde bulunduğunu belirtti. Trump, Tahran'ın son teklifini reddetmiş ve ara seçimlerin ardından askeri operasyonların yoğunlaşabileceği uyarısında bulunmuştu.
Vance, ABD'nin bir anlaşmaya açık olmaya devam ettiğini ancak somut İran nükleer tavizleri isteyeceğini söyledi.
Vance, "Sözleri eylemlerle takas etmeyeceğiz" dedi.
Meseleyi karmaşık hale getiren bir diğer unsurun Washington'ın Tahran'da kararları kimin verdiğinden emin olamaması olduğunu belirten Vance, ABD'nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmelerde bulunduğunu söyledi. Ancak savaşın başında gerçekleştirilen ortak ABD-İsrail saldırılarının Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'e suikast düzenlemesinden bu yana, bu isimlerin İran'ın iktidar yapısı içinde ne kadar yetki kullandığının belirsiz olduğunu ifade etti.
Vance, "Fark ettiğimiz şeylerden biri, ülkelerinin kararları nasıl aldığına dair tam bir netlik olmamasıdır" dedi. Öte yandan Trump salı günü yaptığı açıklamada "en büyük sorununun" İran'ı kimin yönettiğini kimsenin bilmemesi olduğunu söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'li yetkililerin İranlı mevkidaşlarının kimler olduğunu ve İran'ın karar alma sisteminin nasıl çalıştığını çok iyi bildiklerini söyledi.
İsmail Baghai haftalık basın toplantısında, "Aslında sorun tam tersidir: ABD'li yetkililerin çelişkili tutumlarında ve karmaşık mesajlarında yatmaktadır" dedi.
Vance, Reuters'a verdiği demeçte, savaş alanı koşullarını ölçmek için saha komutanlarıyla şahsi görüşmeler gerçekleştirdiğini söyledi. Kritik mühimmat sıkıntısına ilişkin endişeleri reddeden Vance, İran birliklerinin Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemileri periyodik olarak vurabildiğini, ancak su yolu üzerinden enerji ihracatını büyük ölçüde engelleyemediklerini ekledi.
Beyaz Saray'ın baş müzakerecisi olarak sıkça gösterilmesine rağmen barış görüşmelerine liderlik edip etmediğini söylemekten kaçınan Vance,
"Kesinlikle işin içindeyiz" dedi. "Sonuçta işleri yönlendiren Amerika Birleşik Devletleri Başkanı'dır."
Savaş ve aylık 3 milyar dolarlık maliyeti, seçim kampanyasının kilit bir meselesi haline geldi. Yüksek enerji fiyatları, Trump ve Cumhuriyetçileri, Kongre'nin kontrolüne karar verecek rekabetçi eyaletlerde savunmada bıraktı.
Vance, seçmenlere çatışmayı ele alma biçimine ilişkin eleştirileri hafifletmeye çalışarak Trump'ın yönetimine yönelik