FAIRBANKS, Alaska: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Reuters'a verdiği özel röportajda, Washington'ın Tahran'ın müzakerelerdeki karar alma sürecinden emin olmamasına rağmen, iki ülke arasındaki yedi aylık savaşı bitirmek ve ABD'nin taleplerini karşılamak için İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesinde "anlamlı" bir indirime gitmesi gerektiğini söyledi.
ABD'nin yabancı savaşlara müdahalesine uzun süredir şüpheyle yaklaşan Vance, çatışmaya bir çözüm müzakere edilmesinde lider rol üstlenmiş ve eylül ayında hızla bozulan geçici bir barış anlaşmasına aracılık etmişti. Savaş, küresel enerji piyasalarını sarsmış ve kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump ile Cumhuriyetçi meslektaşları için siyasi bir yük haline gelmiştir.
Alaska'daki bir kampanya gezisinin ardından pazartesi günü konuşan Vance, herhangi bir anlaşmanın gelecekteki nükleer indirim güvencelerinden ziyade İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesini azaltmasını gerektireceğini belirtti.
Vance, "Eğer nükleer silah istemiyorsanız, o zaman neden yüzde 60 zenginleştirilmiş yakıta ihtiyacınız var? Ve eğer nükleer silah üretmeme taahhüdünde bulunmak istiyorsanız, yüksek zenginleştirilmiş yakıt üretmeyin. Bu çok temel bir eşik meselesidir" dedi.
"Bence nükleer silah üretmeme konusundaki kararlılıklarını göstermek isteselerdi, zenginleştirme kapasiteleri konusunda anlamlı bir adım atarlardı."
İran ve ABD, savaşı sonlandırmayı ve hayati bir küresel enerji sevkiyat rotası olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı amaçlayan teklifleri son haftalarda karşılıklı olarak iletti. Trump, Tahran'ın son teklifini reddetti ve ara seçimlerden sonra askeri operasyonların yoğunlaşabileceği konusunda uyardı.
Vance, ABD'nin bir anlaşmaya açık olmaya devam ettiğini ancak somut İran nükleer tavizleri isteyeceğini söyledi.
Vance, "Sözleri eylemlerle takas etmeyeceğiz" dedi.
İİRAN'IN KARARLARI NASIL ALDIĞI BELİRSİZ: VANCE
Durumu karmaşıklaştıran bir unsur olarak Vance, Washington'ın Tahran'da kimin karar aldığından emin olmadığını söyledi.
Vance, ABD'nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştüğünü belirtti. Ancak savaşın başında düzenlenen ortak ABD-İsrail saldırılarında dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından, bu kişilerin İran'ın iktidar yapısı içinde ne kadar yetki kullandığının belirsiz olduğunu ifade etti.
Vance, "Ulaştığımız sonuçlardan biri, ülkelerinin kararları nasıl aldığının tam olarak net olmamasıdır" dedi. Ayrıca Trump salı günü yaptığı açıklamada, "en büyük sorununun" İran'ı kimin yönettiğini kimsenin bilmemesi olduğunu söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'li yetkililerin karşılarındaki İranlı muhatapların kimler olduğunu ve İran'ın karar alma sisteminin nasıl çalıştığını çok iyi bildiklerini belirtti.
İsmail Baghai haftalık basın toplantısında, "Asıl sorun bunun tam tersidir: Sorun, ABD'li yetkililerin çelişkili tutumlarında ve karmaşık mesajlarında yatmaktadır" dedi.
Vance, Reuters'a verdiği demeçte, savaş alanı koşullarını ölçmek için saha komutanlarıyla şahsi görüşmeler yaptığını söyledi. Kritik mühimmat sıkıntısına ilişkin endişeleri reddeden Vance, İran birliklerinin Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemileri periyodik olarak vurabildiğini, ancak büyük ölçüde bu su yolu üzerinden yapılan enerji ihracatını engelleyemediklerini sözlerine ekledi.
Aylık 3 milyar dolarlık maliyetiyle savaş, seçim kampanyalarının en önemli konularından biri haline geldi. Yüksek enerji fiyatları, Trump ve Cumhuriyetçileri, Kongre'nin kontrolünü belirleyecek rekabetçi eyaletlerde savunmada bıraktı.
Vance, seçmenlerin bu sorunun gelecek ayki seçimlerde Cumhuriyetçileri desteklemekten alıkoymasına izin vermemeleri gerektiğini söyleyerek Trump'ın çatışmayı ele almasına yönelik eleştirileri yumuşatmaya çalıştı.
Alaska'da Vance, Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan için miting düzenledi