İSLAMABAD: Federal Gelir Kurulu (FBR), bireysel vergi beyannamelerini incelemek üzere yapay zeka kullanımını yaygınlaştırmaya başladı ve otomatik sisteminin, yasal veya cezai bir işlem başlatılmadan önce fiili ve hukuki hatalar ile uyumsuzlukları tespit etmesini sağladı.
“38-B Otomatik sistem tarafından tespit edilen sorunların elektronik olarak incelenmesi ve bildirilmesi prosedürü” başlıklı taslak kurallar, 2002 Gelir Vergisi Kurallarında yapılan değişikliklerle önerildi. Taslak kurallar, paydaşlardan gelen geri bildirimlerin ardından üç gün içinde finalize edilecek.
Önerilen düzenlemenin önemli bir özelliği, vergi makamlarının elindeki bilgilerin otomatik olarak analiz edilmesi ve çapraz eşleştirilmesidir. Bu, sistemin gelir vergisi beyannamelerinde beyan edilen bilgileri diğer mevcut verilerle karşılaştırmasına ve mükelleflerin açıklaması için potansiyel uyumsuzlukları işaretlemesine olanak tanıyacak.
Otomatik sistem, vergi beyannamelerindeki sorunları belirleyecek ve IRIS portalı aracılığıyla mükelleflere çevrim içi tavsiye veya ön bildirim göndererek fiili ve hukuki hatalara veya uyumsuzluklara dikkat çekecek. Amaç, yasal veya cezai süreçler başlatılmadan önce mükelleflerin sorumluarı açıklamasına, hataları düzeltmesine veya düzeltici eylemde bulunmasına olanak tanımaktır. Bununla birlikte, otomatik sistem tarafından bir uyumsuzluğun tespit edilmesi tek başına yaptırım eylemile sonuçlanmayacaktır.
Vergi denetim kurumu, hata ve uyumsuzlukları tespit etmek için otomatik sistem kullanacak
Önerilen mekanizma kapsamında, mükelleflere öncelikle gelir vergisi beyannamelerinde tespit edilen uyumsuzluklar elektronik olarak bildirilecek ve belirlenen bir mekanizma aracılığıyla bunları açıklama veya düzeltme fırsatı verilecektir. Uyumsuzlukları belirleyen sistem üretimi ön bildirim, mükellefe yetkisi olan Inland Revenue memuru tarafından da gönderilebilir.
Bildirimde, mükellefin uyumsuzluğu açıklayabileceği veya düzeltebileceği en az yedi günlük bir yanıt süresi belirtilecektir. Mükellefin belirtilen süre içinde yanıt vermemesi durumunda, yanıt verilmesi için en az yedi günlük ek bir süre sağlayan ikinci bir hatırlatma gönderilecektir.
Vergi mükellefinin yetki alanına giren Inland Revenue memuru, Gelir Vergisi Kanunu ve kurallarının ilgili hükümleri uyarınca uygun bir işlem yapmadan önce mükellefin yanıtını veya yanıt vermemesini analiz edecektir.
Önerilen düzenleme, gelir vergisi beyannamelerinin işlenmesinden hemen sonra otomatik bir denetim katmanı sunarken, bir uyumsuzluğun yasaya göre işlem yapılmasını gerektirip gerektirmediğini belirlemede vergi memurunun rolünü korumaktadır.
Dawn gazetesinde 7 Ekim 2026 tarihinde yayınlanmıştır.