FAIRBANKS: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Reuters'a verdiği özel röportajda, Washington'ın Tahran'ın müzakerelerdeki karar alma süreçlerinden tam olarak emin olamamasına rağmen, ABD'nin taleplerini karşılamak ve iki ülke arasındaki yedi aylık savaşı sonlandırmak için İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesinde "anlamlı" bir indirime gitmesi gerektiğini söyledi.
ABD'nin dış savaşlara müdahil olmasına uzun süredir şüpheyle yaklaşan Vance, çatışmaya bir çözüm müzakere edilmesinde öncü bir rol üstlenmiş ve Eylül ayında hızla bozulan geçici bir barış anlaşmasına aracılık etmişti. Savaş, küresel enerji piyasalarını sarsmış ve Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump ile Cumhuriyetçi partililer için siyasi bir yük haline gelmiştir.
Alaska'daki bir kampanya gezisinin ardından Pazartesi günü konuşan Vance, herhangi bir anlaşmanın, gelecekteki nükleer kısıtlamalara dair güvenceler sunulmasından ziyade İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesini düşürmesini gerektireceğini belirtti.
Vance, "Eğer nükleer silaha sahip olmak istemiyorsanız, neden yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş yakıta ihtiyaç duyuyorsunuz? Ve eğer nükleer silah üretmeme taahhüdünüzü göstermek istiyorsanız, yüksek oranda zenginleştirilmiş yakıt üretmeyin. Bu çok temel bir eşik meselesidir" dedi.
"Bence nükleer silah üretmeme taahhütlerini göstermek istiyorlarsa, zenginleştirme kapasiteleri konusunda anlamlı bir şey yapmaları gerekir."
İran ve ABD, son haftalarda savaşı sonlandırmayı ve hayati bir küresel enerji nakliye rotası olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı amaçlayan teklifler alışverişinde bulundu. Trump, Tahran'ın son teklifini reddetti ve ara seçimlerin ardından askeri operasyonların yoğunlaşabileceği uyarısında bulundu.
Vance, ABD'nin bir anlaşmaya açık olmaya devam ettiğini ancak somut İran nükleer tavizleri isteyeceğini söyledi.
Vance, "Sözleri eylemlerle takas etmeyeceğiz" dedi.
Durumu karmaşıklaştıran bir unsur olarak Vance, Washington'ın Tahran'da kararları kimin verdiğinden emin olmadığını belirtti.
Vance, ABD'nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi ile görüşmelerde bulunduğunu söyledi. Ancak savaşın başında düzenlenen ortak ABD-İsrail saldırılarında dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından, İran'ın iktidar yapısı içinde ne kadar yetki kullandıklarının belirsiz olduğunu ifade etti.
Vance, "Karşılaştığımız hususlardan biri, ülkelerinin kararları nasıl aldığının tamamen net olmamasıdır" dedi. Diğer yandan Trump da Salı günü yaptığı açıklamada, "en büyük sorununun" İran'ı kimin yönettiğini kimsenin bilmemesi olduğunu söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'li yetkililerin İranlı mevkidaşlarının kimler olduğunu ve İran'ın karar alma sisteminin nasıl çalıştığını çok iyi bildiklerini belirtti.
Haftalık basın toplantısında konuşan İsmail Baghaei, "Sorun aslında tam tersidir: ABD'li yetkililerin çelişkili tutumlarında ve karmaşık mesajlarında yatmaktadır" dedi.
Vance, Reuters'a verdiği demeçte, sahadaki koşulları değerlendirmek için saha komutanlarıyla kişisel görüşmeler gerçekleştirdiğini söyledi. Kritik mühimmat sıkıntısına ilişkin endişeleri reddeden Vance, İran birliklerinin periyodik olarak Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemileri vurabildiğini, ancak su yolu üzerinden enerji ihracatını engellemekte büyük ölçüde yetersiz kaldıklarını sözlerine ekledi.
Savaş ve aylık 3 milyar dolarlık maliyeti, seçim kampanyalarının en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Yüksek enerji fiyatları, Trump ve Cumhuriyetçileri, Kongre'nin kontrolünü belirleyecek rekabetçi eyaletlerde savunmada bıraktı.
Seçmenlere çatışmayı ele alışı konusunda Trump'a yöneltilen eleştirilerin gelecek ayki seçimlerde Cumhuriyetçileri desteklemekten alıkoymaması gerektiğini söyleyen Vance, bu eleştirileri hafifletmeye çalıştı.
Vance, Alaska'da, Demokrat rakibi Ma ile başa baş bir yeniden seçim mücadelesi yürüten Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan için destek mitingi düzenledi.